لینک مقاله شکایت علیه متوفی را به اشتراک بگذارید:https://oonelaw.com/complain-against-the-deceased

شکایت علیه متوفی یکی از دعاوی حقوقی در مراجع قضایی است. شکایت علیه متوفی نسبت به دیون متوفی به طرفیت ورثه، باید در دادگاه محل اقامت خواندگان مطرح شود. در طرح دعوا علیه متوفی، در دعوا برمیت اعم از دین یا عین، اصل براین است که دعوا باید به طرفیت ورثه یا نماینده قانونی آنها اقامه شود.

در این مقاله به موضوعات ذیل پرداخته شده است :

• طرح شکایت برعلیه متوفی
• شکایت علیه متوفی برای مطالبه طلب
• شکایت علیه متوفی برای مطالبه طلب بدون وارث
• مطالبه طلب وراث از بدهکاران
• شکایت علیه متوفی در وصول چک
• شکایت علیه متوفی در وصول چک با تاریخ بعد از فوت صاحب چک
• شکایت جعل امضای متوفی در چک
• استیفاء دین از ترکه متوفی در شکایت علیه متوفی
• قبول دیون مطابق صورت تحریر ترکه در شکایت علیه متوفی
• مرجع صالح رسیدگی به دیون متوفی
• دیون متوفی در نظریه مشورتی قوه قضاییه
• وکیل امور حسبی گروه حقوقی اوان

طرح شکایت برعلیه متوفی

در دعوی بر میت اعم از دین یا عین، اصل بر این است که دعوا باید به طرفیت ورثه یا نماینده قانونی آنها اقامه شود. هرچند ترکه در ید وارث نباشد ولیکن مادامی که ترکه به دست آنها نرسیده است مسئول ادای دیون نمی باشند. اثبات دعوی به طرفیت بعضی از ورثه نسبت به سهم همان بعض مؤثر است و وراث دیگر که طرف دعوا نبودند می توانند بر حکمی که به طرفیت دیگر وراث صادر شده اعتراض نمایند.

طلبکار در صورتی که ترکه به مقدار کافی برای ادای دین در ید ورثه نباشد و در صورتی که طلب وی محرز باشد می تواند بر کسی که او را مدیون متوفی می داند یا مدعی است که مالی از ترکه متوفی در ید اوست اقامه دعوی کند. اما اگر طلب وی محرز نباشد مدعی باید طلب خود را به طرفیت ورثه اثبات و پس از آن دعوی خود را بر کسی که مدیون متوفی می داند و یا معتقد است مالی از متوفی نزد اوست اقامه کند و می تواند بر هر دو در یک دادخواست اقامه دعوی کند.

شکایت علیه متوفی برای مطالبه طلب

در صورتیکه اشخاصی از متوفی طلب داشته باشند می توانند به طرفیت وراث یا نماینده قانونی وی طرح دعوا کنند. اگر چه ترکه و اموال متوفی در دست وراث نباشد، اما تا زمانیکه ترکه به دست وراث نرسیده باشد مسئولیتی نسبت به پرداخت دیون متوفی ندارند. بعد از فوت اموال متوفی، قهراً به وراث وی منتقل می شود و در حقیقت ورثه مالک آن هستند.

اما مسئولیت ورثه نسبت به پرداخت بدهی مورث خود تنها محدود به آن میزان از اموالی است که از متوفی به آنها می رسد و خود مستقلاً و شخصاً مسئولیتی ندارند.

برطبق ماد ۲۳۵ قانون امور حسبی در صورتیکه ترکه به مقدار دیون متوفی در ید ورثه نباشد، بستانکار متوفی می تواند علیه کسی که وی را مدیون می داند یا مدعی است که مالی از ترکه در ید اوست اقامه دعوا کند. در صورتیکه طلب بستانکار از متوفی مسلم نباشد، مدعی باید طلب خود را در دعوا مطرح شده علیه ورثه اثبات کند و سپس دعوای خود را علیه کسی که وی را مدیون متوفی یا متصرف در مال متوفی می داند مطرح کند.همچنین بستانکار می تواند در یک دادخواست علیه هر دو دعوا مطرح میکند.

شکایت علیه متوفی برای مطالبه طلب بدون وارث

در مورد متوفای بدون وارث دعوای طلب باید به طرفیت مدیر ترکه اثبات شود . برطبق ماده ۲۳۹ قانون امور حسبی، در دعاوی مربوط به عین مال، طرف دعوا کسی است که مال مذکور در تصرف اوست. خواه این شخص وارث باشد یا غیر وارث. چنانچه متصرف مال اقرار کند که مال موجود در دست وی متعلق به متوفی بوده و جزء ترکه می باشد، طلبکار باید دعوا را علیه کلیه وراث مطرح کند.

مطالبه طلب وراث از بدهکاران

ورثه نیز می توانند مطالبات مورث خود را مطالبه کنند. زیرا وراث بعد از مرگ مورث خود قهراً مالک اموال و حقوق مورث خود می شوند و می توانند طلب های مورث خود را از بدهکاران مطالبه کنند.

شکایت علیه متوفی در وصول چک

براساس ماده ۲۳۱ قانون امور حسبی بلافاصله بعد از فوت متوفی، بدهی های مدت دار وی حال می شود. یعنی اگر چکی که متوفی در زمان حیات خود صادر نموده است، برای تاریخی باشد که قبل از آن تاریخ صاحب حساب فوت کرده باشد، طلب تبدیل به طلب حال شده و با توجه به ماده۳۱۱ قانون تجارت، بانک ها حق خودداری از تامین وجه چک و پاس کردن چک، در صورتی که موجودی حساب کافی باشد را ندارند.

ماده ۱۵ مقررات و شرایط عمومی حساب جاری بانک ها نیز مقرر می دارد، چنانچه صاحب حساب یا یکی از شرکا دارنده دسته چک مشترک فوت نماید و فوت صاحب چک به صورت کتبی به بانک اعلام نشود، بانک نسبت به پرداخت وجه چکهای صادر شده اقدام خواهد نمود. در این صورت هیچ مسئولیتی متوجه بانک نخواهد بود. بعد از اطلاع کتبی به بانک، بانک فقط چکهای صادرشده قبل از فوت صاحب حساب را پرداخت خواهد کرد و چکهایی که تاریخ آنها بعد از فوت صاحب حساب است، قابل پرداخت از سوی بانک نیست.

شکایت علیه متوفی در وصول چک با تاریخ بعد از فوت صاحب چک

وصول چک بعد از فوت صاحب چک بنا به صراحت قانون امور حسبی و قانون تجارت، بدون مراجعه به دادگاه امکان پذیر است. اما بانک ها در رویه معمول از پرداخت چک به تاریخ بعد از فوت صاحب حساب امتناع میکنند. در این حالت طرح دعوای مطالبه وجه چک و درخواست صدور قرار تامین خواسته جهت توقیف وجه چک در بانک راهکار مناسب و کاربردی به نظر می رسد تا در کوتاه ترین زمان ممکن وجه چک وصول شود.

دادخواست مطالبه وجه چک بعد از فوت صاحب حساب باید به طرفیت ورثه متوفی تقدیم دادگاه حقوقی شود. در صورت نداشتن گواهی انحصار وراثت، می توان از اداره ثبت احوال نسبت به درخواست استعلام از طریق دادگاه یا شورای حل اختلاف آخرین محل اقامت متوفی اقدام نمود.

شکایت جعل امضای متوفی در چک

در بعضی موارد بعد از فوت، ورثه مدعی جعلیت امضای مورث خود را داشته باشند. در این گونه موارد با توجه به صراحت قانون ورثه می توانند ادعای جعل امضای مورث خود را در چک ارائه شده جهت وصول بعد از فوت صاحب چک مطرح نموده و در صورت اثبات جعلی بودن امضا امکان تعقیب کیفری ارائه کننده چک وجود دارد. اما در صورتیکه شکایت جعل به صورت غیر واقعی مطرح شود و نتوان ادعای جعلیت چک را اثبات نمود، مشتکی عنه می تواند شکایت افترا مطرح نماید. انتقال چک امضا شده توسط متوفی حتی با خط زدن عبارت حواله کرد در روی چک، باعث عدم پرداخت چک توسط بانک نمیشود.

استیفاء دین از ترکه متوفی در شکایت علیه متوفی

‌ قانونگذار در ماده ۲۲۵ قانون امور حسبی در مورد استیفاء دین از ترکه متوفی اینگونه شرح داده است که دیون و حقوقی که به عهده متوفی است بعد از هزینه کفن و دفن و تجهیز متوفی و سایر هزینه‌های ضروری از قبیل هزینه حفظ و اداره‌ ترکه باید از ترکه داده شود.

ورثه ملزم نیستند غیر از ترکه چیزی به بستانکاران بدهند و اگر ترکه برای اداء تمام دیون کافی نباشد ترکه مابین تمام بستانکاران به‌ نسبت طلب آنها تقسیم می‌شود مگر اینکه آن را بدون شرط قبول کرده باشند که در این صورت مطابق ماده ۲۴۶ مسئول خواهند بود. در موقع تقسیم دیونی که به موجب قوانین دارای حق تقدم هستند.

‌طبقه اول

• ‌حقوق خدمه خانه برای مدت سال آخر قبل از فوت.
• حقوق خدمتگذاران بنگاه متوفی برای مدت شش ماه قبل از فوت.
• دستمزد کارگرانی که روزانه یا هفتگی مزد می‌گیرند برای مدت سه ماه قبل از فوت.

‌طبقه دوم

‌طلب اشخاصی که مال آنها به عنوان ولایت یا قیمومت تحت اداره متوفی بوده نسبت به میزانی که متوفی از جهت ولایت و یا قیمومت مدیون شده‌ است. این نوع طلب در صورتی دارای حق تقدم خواهد بود که موت در دوره قیمومت یا ولایت و یا در ظرف یک سال بعد از آن واقع شده باشد.

‌طبقه سوم

‌طلب پزشک و داروفروش و مطالباتی که به مصرف مداوای متوفی و خانواده‌اش در ظرف سال قبل از فوت رسیده است.

‌طبقه چهارم

نفقه زن برطبق ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی
مهریه زن

طبقه پنجم

سایر بستانکاران
برطبق ماده ۲۲۷ قانون امورحسبی اگر چیزی از ترکه در مقابل دینی رهن باشد، مرتهن نسبت به مال مرهون بر سایر بستانکاران مقدم است و اگر بهای مال مرهون از طلب مرتهن زاید باشد مقدار زاید مابین بستانکاران تقسیم می‌شود و اگر کمتر باشد مرتهن نسبت به باقی مانده طلب خود مانند سایر بستانکاران خواهد بود.

ورثه می‌توانند دیون را از ترکه یا از مال خود ادا نمایند. تصرفات ورثه در ترکه از قبیل فروش و صلح وهبه وغیره نافذ نیست مگر بعد از اجازه بستانکاران و یا اداء دیون. ورثه در مقابل بستانکاران ضامن نقص یا تلف ترکه نیستند مگر اینکه نقص یا تلف مستند به تقصیر آنها باشد.

دیون موجل متوفی بعد از فوت حال می‌شود.دعوا بر میت اعم از دین یا عین باید به طرفیت ورثه و یا نماینده قانونی آنها اقامه شود هر چند ترکه در ید وارث نباشد لیکن مادامی که ترکه به دست آنها نرسیده است مسئول اداء دیون نخواهند بود.

قبول دیون مطابق صورت تحریر ترکه در شکایت علیه متوفی

برطبق ماده ۲۵۵ قانون امور حسبی در صورتیکه ورثه فقط مطابق صورت تحریر; ترکه و دیون را قبول کنند باید در ظرف مدت یک ماه از تاریخ فوت مورث; این مطلب را به دادگاه بخش اطلاع دهند در این صورت ورثه ملزمند که دیون متوفی را در حدود صورت ترکه بپردازند هر چند بعد از تنظیم صورت تحریر ترکه ادعای طلب شده باشد. بعد از تحریر ترکه نیز ورثه می‌توانند در ظرف یک ماه از تاریخ اطلاع به خاتمه تحریر ترکه قبول یا رد خود را اظهار نمایند و دادگاه بخش می‌تواند به حسب اقتضاء این مدت را یاد کند.

در صورتیکه بعضی از ورثه ترکه را قبول کرده و بعضی رد نمایند وارثی که ترکه را قبول کرده است اقدامات لازمه را برای اداره ترکه و اداء دیون و حقوق و وصول مطالبات و غیره انجام می‌دهد و وارثی ه ترکه را رد کرده است حق هیچگونه اعتراضی به عملیات او ندارد لیکن اگر پس از تصفیه ترکه چیزی از ترکه بماند سهم‌الارث وارثی که ترکه را رد کرده است به او داده خواهد شد.

مرجع صالح رسیدگی به دیون متوفی

طرح دعوا نسبت به دیون متوفی به طرفیت ورثه، باید در دادگاه محل اقامت خواندگان مطرح شود. صرف عدم تنظیم وصیت نامه حسب مقررات قانونی و عدم اقرار اشخاص ذینفع نسبت به صحت آن موجب صدور قرار رد دعوا نمی شود. بلکه دادگاه باید به صحت یا عدم صحت وصیت نامه رسیدگی نماید.

دیون متوفی در نظریه مشورتی قوه قضاییه
شماره نطریه مشورتی : ۷/۲۴۳
تاریخ نظریه مشورتی:۲۳/۰۱/۱۳۸۴

با توجه به ماده ۲۲۵ قانون امور حسبی که مقرر داشته دیون و حقوقی که به عهده متوفی است; بعد از هزینه کفن و دفن و تجهیز متوفی و سایر هزینه های ضروری از قبیل هزینه حفظ و اداره ترکه باید از ترکه داده شود. با توجه به ماده ۲۲۶ قانون امور حسبی; ورثه ملزم نیستند غیر از ترکه چیزی به بستانکاران بدهند; و اگر ترکه برای اداء تمام دیون کافی نباشد; ترکه مابین تمام بستکاران به نسبت طلب آنها تقسیم می شود، ترکه از دارایی و اموال ورثه متمایز و مستقل است .

بدین لحاظ ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب سال ۱۳۷۹ مقرر داشته; دعاوی راجع به ترکه متوفی تا زمانی که ترکه تقسیم نشده در دادگاه محلی اقامه می شود; که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران در آن محل بوده و با توجه به این که در فرض استعلام; خواهان علیه ورثه طرح دعوی نموده نه علیه متوفی; مورد از شمول دعاوی راجع به ترکه خارج است; و طبق ماده ۱۱ قانون امور حسبی دعوا باید در دادگاه محل اقامت خواندگان اقامه شود، لذا دادگاه مزبور صالح به رسیدگی است.

وکیل امور حسبی گروه حقوقی اوان

استفاده از مشاوره حقوقی وکیل متخصص و باتجربه; در تمام مراحل رسیدگی پرونده های حقوقی و کیفری از اهمیت زیادی برخوردار است; زیرا با انتخاب وکیل و مشاوره حقوقی قبل از هر اقدام قانونی در وقت و هزینه های دادرسی صرفه جویی میشود; و حق و حقوق موکل ضایع نمیشود; گروه وکلای حقوقی اوان مجموعه ای متخصص از وکلای دادگستری; کارشناسان ارشد حقوق و حقوقدانان می باشد که با ارائه مشاوره های تخصصی; قبول وکالت و مشاوره در دعاوی حقوقی را بر عهده میگیرند.

سوالات و مشکلات حقوقی خود را درخصوص ثبات حجر; نصب و عزل قیم; امور مربوط به محجورین و موارد تعیین امین; موضوعات در خصوص غایب مفقودالاثر و همچنین کلیه امور مربوط به ترکه متوفی; مهر و موم و صدور گواهی حصر وراثت; بحث قبول و رد ترکه و تقسیم ترکه با وکیل امور حسبی تهران; وکیل امورحسبی مشهد، امورحسبی قم; وکیل امور حسبی کرج مربوط به وکلای گروه حقوقی اوان مطرح نمائید تا در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.

نوشته وکیل طرح دعوی علیه متوفی اولین بار در گروه وکلای حقوقی اوان. پدیدار شد.