پس از مطالعه، در صورت مفید بودن، این متن را برای دیگران نیز ارسال نمایید تا آنها نیز از مطالعه مفید آن بهرهمند شوند.
آیا میدانستید که هر ساله هزاران مرد به دلیل عدم پرداخت مهریه راهی زندان میشوند؟ اما قانون راهحلی به نام “اعسار از مهریه” پیشبینی کرده است که میتواند مانند یک طناب نجات عمل کند! اگر شوهر واقعاً توان مالی پرداخت مهریه را نداشته باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار، هم از حبس نجات یابد و هم مهریه را به صورت اقساطی پرداخت کند. اما سوال اینجاست: آیا همه میتوانند از این قانون استفاده کنند؟ مدارک لازم چیست؟ و چه خطراتی ممکن است متقاضی را تهدید کند؟ در این مقاله، به زبان ساده و با ذکر نمونه دادخواست، تمام پیچیدگیهای قانونی اعسار از مهریه را بررسی میکنیم.
دادخواست اعسار
دادخواست اعسار، اعسار و تقسیط عبارت است از اینکه بعد از صدور حکم در یک دعوای حقوقی با موضوع پرداخت وجه نقد یا مال کلی کسی که حکم به ضررش صادر شده اگر مدعی باشد که توانایی پرداخت یکجا آن مال را ندارد میتواند درخواست اعسار و تقسیط بدهد.
فهرست مطالب
کاربر گرامی، در صورت نیاز به وکیل پایه یک دادگستری متخصص و باتجربه، کلیک نمایید.
تعریف اعسار در قانون
برطبق ماده ۶ قانون جدید محکومیت های مالی، اعسار حالتی است که شخص به دلیل نداشتن مالی و یا عدم دسترسی به دارایی خود قادر به پرداخت بدهی خود و یا تأمین هزینه های دادرسی نمی باشد.
انواع اعسار
هدف شخص مدیون از طرح دعوای اعسار دو چیز می باشد:
- اعسار از پرداخت هزینه دادرسی
- معاف شدن از پرداخت بدهی
مستثنیات دین
طبق ماده ۲۴ قانون جدید نحوه محکومیتها مالی، مستثنیات دین شامل موارد زیر است:
منزل مسکونی متناسب با شأن مدیون در حالت اعسار وی.
اثاثیه و وسایل مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری شخص مدیون و افراد تحت تکفل وی ضروری است.
آذوقه موجود به قدر احتیاج شخص مدیون و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه را ذخیره می کنند.
کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق درخور شأن آنها
ابزار و وسایل کار کسبه، پیشه وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم می باشد.
تلفن مورد استفاده مدیون
مبلغی که بابت اجاره بها به موجر می پردازد، مشروط بر اینکه پرداخت اجارهبها بدون آن موجب تنگدستی گردد و منزل اجاره ای، مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شأن او نباشد.
شبکه های اجتماعی اوان
|
عدم دسترسی به اموال
شخص ممکن است صاحب اموال و دارایی هم باشد لیکن در زمان پرداخت بدهی به آن مال دسترسی نداشته باشد در این فرض هم آن شخص معسر به حساب می آید. برای مثال حساب مالی فرد برای مدتی توسط بانک بلوکه شده باشد.
تاجر نبودن شخص مدعی اعسار
برطبق ماده ۵۱۲ قانون آیین دادرسی مدنی و ماده ۱۵ قانون اجرای محکومیت های مالی مصوب ۹۴، تاجر نمی تواند مدعی اعسار شود و چنانچه فرد تاجری، امکان پرداخت هزینه دادرسی یا بدهی خود را نداشته باشد بایستی مطابق قانون تجارت درخواست ورشکستگی تقدیم نماید نه اعسار. مطابق قانون تجارت، تاجر شخصی است که شغل معمولی خود را معاملات تجاری قرار دهد.
شخص حقیقی بودن مدعی اعسار
از آنجایی که در تعریف شخص معسر، از واژه (کسی) استفاده کرده است، بنابراین صرفا فرد حقیقی می تواند دعوای اعسار طرح نماید و اشخاص حقوقی از قبیل شرکت ها در صورتی که مدعی اعسار باشند باید ورشکستگی خود را اعلام کنند.
نحوه اثبات اعسار
اصل بر معسر و تنگدستی مدعی اعسارمی باشد و خوانده دعوا باید دارا بودن مدیون را اثبات کند، مگر آن که وضع مالی گذشته مدیون، حاکی از دارا بودن مدیون باشد و یا ثابت شود او در گذشته به هر نحوی مالی به دست آورده است.
برطبق ماده ۸ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی سال ۹۴، شخص مدعی اعسار (مدیون) باید صورت کلیه اموال خود شامل تعداد یا مقدار و قیمت کلیه اموال منقول و غیر منقول را به طور دقیق از جمله میزان وجوه نقدی که وی به هر عنوان نزد بانک ها و یا موسسات مالی و اعتباری ایرانی و خارجی دارد، به همراه مشخصات دقیق حساب های مذکور و همچنین کلیه اموالی که او به هر نحو نزد اشخاص ثالث دارد و کلیه مطالبات او از اشخاص ثالث و نیز فهرست نقل و انتقالات و هر نوع تغییر دیگر در اموال مذکور از زمان یک سال قبل از طرح دعوای اعسار به بعد را ضمیمه دادخواست اعسار خود کند.
اثبات اعسار از طریق شهادت شهود
برطبق ماده ۸ و ۹ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی، در صورتیکه مدیون بخواهد ادعای خود را با شهادت شهود ثابت کند، باید شهادت نامه کتبی حداقل دو شاهد را به مدتی که بتوانند نسبت به وضعیت معیشت فرد اطلاع کافی داشته باشند، ضمیمه دادخواست اعسار خود کند.
شاهدین باید علاوه بر هویت، شغل، میزان درآمد و نحوه قانونی امرار معاش مدعی اعسار، صراحتا اعلام نمایند که با مدیون به مدتی که بتوانند نسبت به وضعیت معیشت وی اطلاع کافی داشته باشند، معاشرت داشته و او به جز مستثنیات دین هیچ مال قابل دسترسی ندارد که بتواند به وسیله آن دین خود را پرداخت کند.
اگر به دنبال موسسه حقوقی هستید اینجا کلیک کنید
دعوای اعسار از پرداخت هزینه دادرسی و محکومبه در نظام حقوقی ایران
دادرسی قضایی و هزینههای مربوطه
در سیستم قضایی جمهوری اسلامی ایران، هرگونه اقامه دعوا یا شکایت در محاکم حقوقی و کیفری مستلزم پرداخت هزینههای مربوط به فرآیند دادرسی است که به آنها «هزینه دادرسی» گفته میشود. در صورتی که افراد قادر به تأمین این هزینهها نباشند، قانونگذار امکان بهرهمندی آنان از حقوق دادرسی را تحت شرایط مشخص فراهم آورده است.
درخواست معافیت از هزینه دادرسی
این اشخاص میتوانند در قالب دادخواست اصلی یا به صورت درخواست جداگانه و مستقل، درخواست معافیت از پرداخت هزینههای دادرسی را از مراجع قضایی محترم تقاضا نمایند.
از سوی دیگر، لازم است که وکلای مدافع در صنایع قضایی، صرفنظر از صحت یا نادرستی دفاع، در صورت نیاز به تأخیر در رسیدگی، از حق درخواست معافیت از هزینه دادرسی بهرهمند شوند.
در هر حال، هر دادخواست باید با ارائه مستندات و ادله کافی همراه باشد تا احتمال صدور رأی بر نفع موکل افزایش یابد.
قانون آیین دادرسی مدنی، شرایط و ضوابط مربوط به دادخواست معافیت از هزینه دادرسی را تعیین کرده است و عدم رعایت این شرایط منجر به رد درخواست خواهد شد.
برای آگاهی بیشتر، نمونهای از رأی صادره در موضوع رد درخواست معافیت از هزینه دادرسی در پایان آورده شده است.
طرح دعوای اعسار از پرداخت محکومبه
منظور از «محکومبه»، بدهیای است که بر اساس حکم قطعی دادگاه، پرداخت آن بر عهده خوانده در پرونده قرار گرفته است. این بدهی ممکن است شامل انواع محکومیتهای مالی همچون دیه، ضرر و زیان ناشی از جرم، رد مال یا جریمه نقدی باشد.
در صورت عدم توانایی مالی مدیون در زمان صدور حکم و احراز شرایط اعسار، وی میتواند درخواست خود مبنی بر معافیت از پرداخت بدهی را در قالب دادخواست به دادگاه تقدیم کند.
اعسار مطلق واعسار نسبی
انواع اعسار را از جهت دیگر می توان به اعسار مطلق و نسبی تقسیم نمود. اعسار نسبی به حالتی اطلاق می شود که شخص مدعی اعسار اگرچه قادر به پرداخت بدهی و یا هزینه دادرسی خود به صورت یکجا و تمام نمی باشد لیکن قادر است به شکل اقساطی بدهی خود را پرداخت نماید لذا دادگاه حکم به تقسیط بدهی وی می نماید. اما زمانیکه مدیون حتی از پرداخت بدهی خود به شکل قسطی نیز عاجز باشد، گفته می شود وی معسر مطلق است.
اعسار از پرداخت مهریه
مهریه دینی است بر ذمه شوهر که در صورت تقاضای زن، حال شده و شوهر، تکلیف به پرداخت آن را دارد در غیر اینصورت مشمول ضمانت اجراهای مقرر در قانون از جمله حبس و توقیف اموال میشود. ممکن است شوهر در زمان درخواست مهریه، به دلیل تنگدستی و یا در دسترس نبودن اموالش قادر به پرداخت مهریه همسر خود نباشد.
در این صورت نیز باید دادخواست اعسار خود را مطرح نماید. بدین صورت که به دفاتر خدمات قضایی مراجعه نموده، فرم دادخواست اعسار از پرداخت محکوم به را تهیه و تکمیل و به همراه مدارک مورد نیاز از جمله استشهادیه (شهادت کتبی حداقل دو نفر)، میزان وجوه نقدی خود در کلیه حساب های بانکی، فهرست کلیه نقل و انتقالات خود در یکسال گذشته و صورت کلیه اموال منقول و غیر منقول خود را ثبت نماید. در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در خصوص شرایط شاهد و استشهادیه به عناوین قبلی رجوع نمایید.
مهلت دادخواست اعسار از مهریه
مهلت ثبت دادخواست اعسار از پرداخت مهریه یک ماه از تاریخ ابلاغ اجراییه می باشد. اگر در فرصت یک ماهه مذکور دادخواست اعسار به دادگاه تقدیم نشود، زوجه می تواند تقاضای جلب شوهر را نماید و در صورت جلب شوهر، تنها با رضایت زوجه و یا معرفی کفیل و یا وثیقه گذار به تشخیص دادگاه آزاد می شود. در صورت رد شدن اعسار بنابه حکم قطعی، به کفیل یا وثیقه گذار ابلاغ می شود، در مدت۲۰ روز از ابلاغ واقعی، زوج را تحویل دادگاه دهد.
اعسار از پرداخت نفقه
تعریف نفقه و حقوق زن
نفقه عبارت است از تأمین نیازهای معیشتی و وسایل زندگی همسر، شامل مسکن، اثاثیه منزل، لباس، دارو و سایر ضروریات، که بر اساس عقد دائم و به شرط تمکین زن بر عهده زوج قرار میگیرد. طبق قانون، زوجه حق دارد نفقهای که در ایام گذشته و آینده است را مطالبه نماید.
روشهای مطالبه نفقه
در صورت امتناع مرد از پرداخت نفقه، زن میتواند از دو راه حقوقی و کیفری برای مطالبه حقوق خود اقدام کند.
اگر زن بخواهد نفقهایم گذشته خود را طلب کند، تنها راه قانونی در آن، اقامه دعوای حقوقی است.
در صورت تمایل برای پیگیری کیفری، میتواند با تکمیل و ارائه شکایت کیفری، مرد را به حبس تعزیری درجه شش محکوم کند، مشروط بر اینکه اثبات شود مرد از پرداخت نفقه امتناع کرده است.
درخواست اعسار و شرایط آن
اگر زوجه در پرداخت نفقه با مشکل مالی مواجه باشد، میتواند دادخواست اعسار از پرداخت نفقه را مطرح کند. در این حالت، لازم است مدارک معتبر و مستنداتی مانند استشهادیه، فهرست وجوه نقد نزد بانکها، لیست اموال منقول و غیر منقول، و نقل و انتقالات مالی خود در یک سال گذشته را ارائه دهد.
در صورت اثبات این وضعیت، قضات دادگاه ممکن است قرار تقسیط نفقه یا مهریه صادر کنند تا زمان توانایی مالی زوجه، پرداختها به صورت اقساط انجام گیرد.
اعسار چک
در خصوص بدهی ناشی از اسناد تجاری به ویژه چک، اختلاف نظر وجود دارد از این حیث که آیا می توان دعوای اعسار مطرح نمود یا خیر.؟
دعوای اعسار از شخص تاجر پذیرفته نمی باشد. در خصوص اسناد تجاری نیز این ابهام وجود دارد که آیا صادر کننده اسناد تجاری و به طور خاص تاجر محسوب می شود.؟ در صورتیکه عمل صدور چک را تجاری بدانیم و شخص صادر کننده را نیز تاجر، صادر کننده چک نمی تواند طرح دعوای اعسار نماید بلکه در صورت ناتوانی باید دعوای ورشکستگی مطرح کند.
بر طبق نظر کمیسیون نشست قضایی و با استناد به ماده ۳۱۴ قانون تجارت، از آنجایی که صدور چک ذاتا عمل تجاری محسوب نمی شود و هر صادر کننده چکی نیز تاجر محسوب نمی شود بنابراین می تواند دادخواست اعسار خود را با شرایط لازم تقدیم دادگاه کند.
مراحل قانونی اعسار از چک: از تنظیم دادخواست تا جلوگیری از حبس
اگر به دلیل مشکلات مالی قادر به پرداخت چک برگشتی خود نیستید، قانون راهحلی به نام “اعسار از چک” پیشبینی کرده است که میتواند شما را از عواقب سنگین مانند حبس یا توقیف اموال نجات دهد. مراحل قانونی این فرآیند شامل تنظیم دادخواست اعسار، ارائه مدارک مالی (مانند لیست اموال، حسابهای بانکی و استشهادیه)، شرکت در جلسات دادگاه و در نهایت دریافت حکم اعسار است. توجه داشته باشید که این روش تنها برای اشخاص غیرتاجر قابل استفاده است و تاجران ملزم به طی مراحل ورشکستگی هستند. گروه وکلای اوان با وکلای مجرب و متخصص در حوزه حقوق تجارت و دعاوی مالی، آماده ارائه مشاوره تخصصی و همراهی کامل شما در تمامی این مراحل هستند تا با کمترین چالش، از حقوق قانونی خود دفاع کنید.
چرا اعسار از چک مهم است؟
- جلوگیری از حبس به دلیل عدم پرداخت چک
- امکان تقسیط بدهی با حکم دادگاه
- حفظ اعتبار اجتماعی و شغلی شما
برای شروع فرآیند یا دریافت مشاوره ، همین امروز با وکلای پایه یک دادگستری گروه اوان تماس بگیرید. ما در کنار شما هستیم تا این مسیر پیچیده حقوقی را به سادهترین شکل ممکن طی کنید.
اعسار بعد از حکم جلب
در صورتی که در زمان اجرای حکم برای زوج وضعیت عسر و حرج و ناتوانی مالی ایجاد شود با توجه به این امر که قبلا دادخواست اعسار مطرح شده است و رد شده است، منعی در اقامه مجدد اعسار وجود ندارد. پذیرش سند ملک از بابت آزادی موقت منوط بر پذیرش اجرای احکام مربوطه می باشد تا زوج بتواند یا از طریق اعسار یا به صورت یکجا نسبت به پرداخت مهریه اقدام کند.
اعسار بعد از صدور اجرائیه
در صورتیکه مدیون بازداشت نشده باشد; و دادخواست خود را از طریق وکیل مطرح کند; و دسترسی به وی جهت جلب امکانپذیر نباشد; بعد از صدور حکم قطعی و صدور اجرائیه; اجرای احکام ۱۰ روز به فرد جهت اجرای مفاد دادنامه زمان میدهد و پس از آن; حکم جلب فرد را صادر میکند. محکوم علیه تا یک ماه بعد از صدور حکم مهلت دارد تا دادخواست اعسار خود را به دادگاه مطرح کند.
در این صورت، با اثبات اعسار دیگر حبس نمیشود. وقتی اجرائیه از سوی اجرای احکام صادر میشود، ۱۰ روز به فرد مهلت داده میشود تا دین خود را پرداخت کند و اگر پرداخت نکند، حکم جلب برای وی صادر میشود. بین مهلت یک ماهه طرح دادخواست اعسار و مهلت ده روز اجرای حکم، تناقض وجود دارد که موجب رویههای متفاوت در دادگاهها شده به طوریکه پس از گذشت ده روز، برخی دادگاهها حکم جلب صادر کرده و برخی از صدور حکم جلب خودداری می کنند.
تجدید نظر خواهی به رأی اعسار
برطبق رأی وحدت رویه هیأت عمومی دیوان عالی کشور، دعوای اعسار یک دعوای غیر مالی است. لذا برطبق قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی، کلیه احکام صادره در دعاوی غیر مالی، قابل درخواست تجدید نظر می باشد و خارج از نوبت قابل رسیدگی است. درخواست تجدید نظر نسبت به حکم اعسار، ظرف مهلت ده روز پس از ابلاغ واقعی حکم، قابل تجدید نظر در دادگاه های تجدید نظر است.
نحوه طرح دعوای اعسار از سوی محکوم علیه
برطبق قانون جدید اجرای محکومیت های مالی۱۳۹۴، مدیون می تواند طی دو مرحله دادخواست اعسار خود را مطرح کند.
ارائه دادخواست اعسار ظرف مهلت سی روز: در صورتیکه مدیون که محکوم به پرداخت بدهی شده باشد; ظرف سی روز پس از ابلاغ اجراییه; ضمن ارایه صورت کلیه اموال خود; دعوای اعسار خویش را اقامه کرده باشد; حبس نمی شود، مگر آنکه مدیون دعوای اعسار خود را پس بگیرد.
ارائه دادخواست اعسار خارج از مهلت سی روز: در صورتیکه محکوم; خارج از مهلت سی روزه مقرر دعوای خود را بخواهد مطرح کند; اگر خواهان آزادی وی را بدون گرفتن تأمین بپذیرد; و یا محکوم بنا به تشخیص دادگاه، کفیل یا وثیقه معتبر; و معادل بدهی ارایه نماید; دادگاه با صدور قرار قبولی وثیقه یا کفیل; تا روشن شدن وضعیت اعسار از حبس محکوم خودداری می نماید; و در صورت بودن در حبس او را آزاد می کند.
در صورت رد دعوای اعسار به کفیل یا وثیقه گذار ابلاغ می شود; که ظرف مهلت بیست روز پس از ابلاغ واقعی; نسبت به تحویل محکوم اقدام نمایند; در غیر اینصورت به دستور دادستان یا رییس دادگاه; نسبت به برداشت هزینه ها; و بدهی از مبلغ وثیقه یا وجه الکفاله اقدام می شود.
وکیل پایه یک دادگستری گروه حقوقی اوان
استفاده از مشاوره حقوقی وکیل متخصص و باتجربه در تمام مراحل رسیدگی پرونده های حقوقی و کیفری از اهمیت زیادی برخوردار است. زیرا با انتخاب وکیل و مشاوره حقوقی قبل ازهر اقدام قانونی در وقت و هزینه های دادرسی صرفه جویی میشود و حق و حقوق موکل ضایع نمیشود.
گروه وکلای حقوقی اوان مجموعه ای متخصص از وکلای دادگستری; کارشناسان ارشد حقوق و حقوقدانان می باشد; که با ارائه مشاوره های تخصصی; قبول وکالت و مشاوره در دعاوی حقوقی; را بر عهده میگیرند.
سوالات و مشکلات حقوقی خود را با وکیل دادگستری تهران، وکیل دادگستری مشهد، وکیل دادگستری قم، وکیل دادگستری کرج مربوط به وکلای گروه حقوقی اوان مطرح نمائید تا در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.
جمعبندی
دادخواست اعسار راهحلی قانونی برای افرادی است که به دلیل مشکلات مالی قادر به پرداخت بدهیهای خود (مانند مهریه، نفقه یا محکومیتهای مالی) نیستند. این فرآیند نیازمند ارائه مدارک معتبر مانند استشهادیه، لیست اموال و حسابهای بانکی است و باید در مهلت قانونی (معمولاً ۳۰ روز پس از ابلاغ اجراییه) تقدیم شود. انواع اعسار شامل اعسار مطلق (عدم توانایی کامل در پرداخت) و اعسار نسبی (پرداخت اقساطی) است. همچنین، تاجران نمیتوانند از این قانون استفاده کنند و باید درخواست ورشکستگی دهند. مشورت با وکیل متخصص اعسار میتواند شانس موفقیت در پرونده را افزایش دهد.
سوالات متداول
متخصص امور حقوقی املاک و اسناد که به افراد و سازمانها در امور ثبتی مشاوره و خدمات ارائه میدهد.
بله، اگر صادرکننده چک تاجر نباشد، میتواند با ارائه مدارک مالی، درخواست اعسار دهد.
اعسار مطلق: عدم توانایی کامل در پرداخت.
اعسار نسبی: پرداخت بدهی به صورت اقساط.
بله، در صورت تغییر شرایط مالی یا ارائه مدارک جدید، میتوان دادخواست تجدیدنظر تقدیم کرد.
نظرات ارزشمند شما به ما کمک میکند تا خدمات خود را در زمینه دادخواست اعسار بهبود بخشیم. لطفاً تجربه خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.
از طریق دکمه زیر میتوانید لینک صفحه را اشتراک گذاری کنید.
Comments (2)
محمد - 1400/07/24
با عرض سلام و وقت بخیر. آیا بعد از تصویب حکم اعسار در مورد چک، اگر شخص اقساط خود را پرداخت نکند، حکم اعسار تعلیق می گردد یا خیر؟
گروه وکلای حقوقی اوان - 1400/07/28
با سلام؛ ابطال می گردد.