پس از مطالعه، در صورت مفید بودن، این متن را برای دیگران نیز ارسال نمایید تا آنها نیز از مطالعه مفید آن بهرهمند شوند.
فسخ نکاح یکی از روشهای برهم زدن ازدواج است. زمانیکه بنا بر دلایلی ازدواج موجب زیان یکی از طرفین باشد، به منظوررهایی از قید ازدواج میتوان با شرایطی ازدواج را فسخ نمود. یکی از مواردی که باعث فسخ ازدواج میشود عیوب است. فسخ نکاح یکی از روش های ابطال ازدواج است و دارای شباهت و تفاوت هایی با طلاق می باشد.
ممکن است تحت شرایطی عقد نکاح، مانند سایر عقود بیان شده در قانون مدنی به پایان برسد. در قانون مدنی طرق به اتمام رساندن عقد نکاح مشخص شده است. مواردی از قبیل فسخ نکاح، طلاق، بذل مدت و انقاضای مدت راههایی برای پایان دادن به نکاح دائم و موقت میباشند. در قانون مدنی احکام و مقررات هر یک از آنها به تفصیل بیان شده است .
قصد ما در این مقاله توضیح یکی از راههای به اتمام رساندن عقد نکاح یعنی فسخ نکاح میباشد. به عبارتی فسخ نکاح و شباهتها و تفاوتهای آن با طلاق به طور کلی توضیح داده خواهد شد.
فهرست مطالب
کاربر گرامی، در صورت نیاز به مشاوره حقوقی متخصص و باتجربه، کلیک نمایید.
به پایان دادن یک طرفه عقد نکاح، به دلیل وجود یکی از عیوب مصرح قانونی در هر یک از زن و شوهر فسخ نکاح گفته میشود. در ادامه مواردی که هر یک از طرفین حق خواهند داشت نسبت به فسخ نکاح اقدام کنند بیان خواهد شد.
لازم به ذکر است که احکام و مقررات فسخ نکاح کاملا با طلاق متفاوت بوده و اگر این مقررات، رعایت نشود فسخ نکاح امکان پذیر نخواهد بود. به عبارتی فسخ نکاح با طلاق متفاوت است و پیچیدگی های خاص خود را دارد.
وکلای گروه حقوقی اوان که هر یک، چندین سال سابقه وکالت تخصصی در زمینه دعاوی خانوادگی دارند آماده اند تا بهترین مشاوره ها را به شما هموطنان عزیز ارائه دهند.
شاید دریافت مشاوره از وکیل فسخ نکاح، قبل از هر گونه اقدام حقوقی چندان هزینه و وقتی از شما نگیرد. اما مطمئنا به شما کمک میکند تا با ارزیابی از وضعیت خود آگاهانه وارد عمل شده و در جهت احقاق حق خود گام بردارید.
مشاوره با وکیل متخصص دعاوی خانوداگی، با نشان دادن یک شمای کلی از روند حقوقی پرونده فسخ نکاح، در کاهش نگرانی شما بسیار موثر خواهد بود.
شبکه های اجتماعی اوان
|
تعریف فسخ در قانون مدنی
ماده ۴۴۹ قانون مدنی بیان کرده است که فسخ به هر لفظ یا فعلی که دلالت بر آن نماید حاصل میشود. اما این به آن معنی نیست که هر فردی که مدعی وجود یکی از شرایط فسخ است، با اعلام آن فسخ هم عملا صورت گیرد. بلکه برای احراز وجود شرایط فسخ و اثبات انحلال نکاح باید به دادگاه رجوع کرد.
فسخ نکاح
فسخ مفهومی است که در حقوق قراردادها مطرح می شود و به معنی آن است که یکی از طرفین عقود لازم بتواند به طور یک طرفه به قرارداد پایان دهد. در ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی، فسخ نکاح به عنوان یکی از راههای انحلال عقد نکاح پیش بینی شده است.
«به پایان دادن یک طرفه عقد نکاح، به دلیل وجود یکی از عیوب مصرح قانونی در یکی از زوجین فسخ نکاح گفته میشود».
در واقع اگر یکی از عیوبی که مطابق فقه و قانون مدنی برای هر کدام از زوجین شناخته شده است وجود داشته باشد میتوان درخواست فسخ نکاح را به مراجع قضائی ارائه نمود. به عبارتی فسخ نکاح تنها زمانی صورت میگیرد که عیوب مذکور در زن یا مرد به اثبات برسد.
اگر به دنبال یک وکیل پایه یک حرفه ای در تهران هستید اینجا کلیک کنید
فسخ نکاح دائم
فسخ نکاح آن است که زن یا شوهر نسبت به طرف دیگر و خصوصیات وی در اشتباه بوده و چون از شرایط لازمه نکاح توافق زوجین است و در این مورد که یکی از آنها نسبت به طرف دیگر در اشتباه بوده و تصور باطلی از وی در ذهن داشته است. مانند اینکه گمان می کرد که وی از سلامت کامل برخوردار بوده ولی بعدا متوجه شده که وی علیل و معیوب می باشد. در این صورت بعد از عقد حق فسخ نکاح را دارد و این در صورتی است که نسبت به عیب یا نقصی که در طرف دیگر است هنگام عقد جاهل بوده باشد.
مواد قانونی در مورد فسخ نکاح
قانون مدنی در ماده ۱۱۲۰، به سه مورد از راههای انحلال نکاح اشاره کرده است، عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل میشود. همچنین باید بر موجبات انحلال نکاح، مرگ یکی از زوجین را نیز افزود. همچنین نکاح در اثر لعان و کافر شدن شوهر زن مسلمان یا اسلام آوردن زن کافر نیز منحل میشود. نکاح عقد است و همانند سایر عقود تا جایی که سازگاری با طبیعت ویژه عقد ازدواج داشته باشد، قواعد عمومی قراردادها در آن اعمال میشود. یکی از موارد عمومی که قانونگذار برای جلوگیری از ضرر طرفین برای آنها در نظر گرفته، اختیار فسخ معامله است.
مشاوره فوری فسخ نکاح
حق فسخ نکاح دائم یا موقت
در عقد نکاح طرفین یا یکی از آنها نمیتوانند حق فسخی برای خود در نظر بگیرند. عقد نکاح از عقود لازم است. برخلاف سایر قراردادها در عقد نکاح طرفین یا یکی از آنها نمیتوانند حق فسخی برای خود در نظر بگیرند. به عبارت دیگر عقد نکاح از عقود لازم است و مصلحت و ضرورت استمرار و دوام و ثبات خانواده نیز اقتضای این را دارد. اما قانونگذار برای جلوگیری از ضرر و زیان همسری که در معرض عیوب موجب فسخ نکاح قرار میگیرد به طور صریح و مشخص موارد فسخ نکاح را معین کرده است.
شرایط فسخ نکاح از طرف زن
شرایط فسخ نکاح از طرف زن در قانون ایران به شرایط مشروع و معتبر وابسته است. برخی از شرایط فسخ نکاح توسط زن عبارتند از: ازدواج اجباری، عدم توفر شرایط اساسی برای زندگی مشترک، خیانت همسر، ضرب و جرح فیزیکی، تهدید به قتل یا خشونت جنسی، مدت طولانی از جدایی و اختلافات بیرابطه، عدم تامین نیازهای معیشتی و رعایت نکردن تعهدات ازدواجی، عدم تمکین به احداث فرزند و عدم تمایل به مسئولیتپذیری و داشتن فرزندان. قوانین مربوط به فسخ نکاح توسط زن در ایران به تصویب قضاوتگاههای مختلف استانی و قوانین مرتبط با ازدواج و طلاق در کد مدنی و کد اسلامی مدنی توسط مجلس شورای اسلامی تعیین میشود. اطلاعات دقیق در مورد شرایط فسخ نکاح از طرف زن در قانون ایران به مشاوره حقوقی و متخصصان قانونی مراجعه کنید.
- برطبق ماده ۱۱۲۲ قانون مدنی وجود عیوب ذیل باعث حق فسخ نکاح از طرف زن خواهد شد:
- حضا: به معنی اختگی مرد است اما این عیب در صورتی حق فسخ را برای زن ایجاد میکند که اولا پیش از نکاح برای مرد اتفاق افتاده باشد و زن نیز به آن آگاه نبوده و دوم آنکه مانع از ایفای وظایف زناشویی باشد.
- عنن : در واقع ناتوانی مرد در ایفای وظایف زناشویی است و اگر این ناتوانی پیش از ازدواج وجود داشته و زن به آن آگاه نبوده حق فسخ برای زن ایجاد میشود. برطبق ماده ۱۱۲۵ قانون مدنی حادث شدن عنن پس از عقد نیز حق فسخ را برای زن فراهم میکند.
شرایط فسخ نکاح از طرف مرد
در مورد عیوب زن چنانچه در ماده ۱۱۲۴ همین قانون آمده آن است که در صورتی موجب حق فسخ برای مرد است که عیب مزبور در حال عقد وجود داشته باشد. یعنی چنانچه هر یک از عیوب فوق پس از ازدواج در زنی ایجاد شود، مرد نمیتواند با توسل به آن، نکاح را فسخ کند. برطبق ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی،عیوبی در زن باعث حق فسخ نکاح برای مرد میشود که شامل موارد ذیل می باشد:
- قرن: به معنای استخوان یا گوشت زایدی است در رحم زن که مانع از نزدیکی با وی میشود.
- جذام: مرضی است ساری که خوره نیز نامیده میشود.
- برص: همان پیسی است.
- افضاء: به معنای یکی بودن مجرای دفع ادرار و حیض است
- زمینگیری
- نابینایی از هر دو چشم.
نکاتی در خصوص نحوه اعمال فسخ نکاح:
- اثبات در دادگاه: اگر یکی از زوجین بخواهد نسبت به فسخ نکاح اقدام کند باید یکی از موارد فسخ نکاح را در مورد طرف مقابل در محضر دادگاه ثابت کند.
- آگاهی از عیوب موجود پس از عقد نکاح: اگر یکی از طرفین قبل از عقد بداند که طرف مقابلش دارای یکی از عیوب مذکور در قانون است دیگر بعد از عقد نکاح حق فسخ را نخواهد داشت. چرا که مبنای ایجاد حق فسخ ، جلوگیری از ابتلای افراد به ضرری نادانسته و ناخواسته از جانب طرف دیگر هستند.
- فوریت در فسخ نکاح: اگر یکی از زوجین متوجه وجود یکی از عیوب مذکور در قانون مدنی نسبت به طرف مقابلش شود؛ همان وقت باید اقدام به فسخ نکاح کند. نمی توان پس از گذشت مدت زمان زیادی از عقد ازدواج، نسبت به فسخ نکاح اقدام نمود.
موارد فسخ نکاح
موارد فسخ نکاح را می توان به سه دسته عیوب زنان، عیوب مردان و عیوب مشترک میان زنان و مردان تقسیم بندی نمود.
عیوب مشترک: بر اساس ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی جنون هر یک از زن و شوهر، به شرط اینکه جنون ادواری نباشد از موارد فسخ نکاح می باشد.
عیوب مردان: بر اساس ماده ۱۱۲۲ قانون مدنی خصاء و عنن مشروط بر اینکه مرد حتی یک مرتبه عمل جنسی را انجام نداده باشد از عیوب مردان برای فسخ نکاح میباشد. همچنین مقطوع بودن آلت تناسلی نیز از عیوب مردان در فسخ نکاح از طرف زن می باشد.
عیوب زنان: بر اساس ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی قرن، جذام، برص، افضاء، زمین گیری و نابینایی از هر دو چشم از عیوب زنان در فسخ نکاح از طرف مرد می باشد.
دریافت مهریه در فسخ نکاح
در صورتیکه در عقد نکاح قبل از نزدیکی به جهتی فسخ شود زن حق مهر ندارد، مگر در صورتیکه موجب فسخ عنن باشد که در این صورت با وجود فسخ نکاح، زن مستحق نصف مهر است. البته در موردیکه فسخ بعد از نزدیکی انجام شود، استحقاق زن در مطالبه مهر منتفی نمی باشد.
اما در مورد نفقه تا زمانیکه نکاح فسخ نشده مرد هم چنان مکلف به پرداخت نفقه می باشد. برطبق ماده ۱۱۲۷ قانون مدنی هرگاه شوهر بعد از عقد مبتلا به یکی از امراض مقاربتی شود، زن حق دارد که از نزدیکی با وی امتناع نماید و امتناع به علت مزبور مانع حق نفقه نمیشود.
روش اعلام فسخ و مراحل قانونی آن
متقاضی بدواً میتواند از طریق اظهارنامه رسمی اعلام فسخ نماید. سپس جهت انحلال نکاح باید دادخواستی به دادگاه تقدیم کند و دلایل خود را مبنی بر داشتن حق فسخ و اعمال آن ابراز کند. دادگاه پس از رسیدگی به پرونده، اگر دلایل خواهان را موجه تشخیص دهد، حکم به تأیید فسخ نکاح خواهد کرد.
بعد از طی این مرحله متقاضی به دفاتر رسمی جهت ثبت آن در شناسنامه خود، مراجعه خواهد کرد، و نیاز به اجرای صیغه طلاق ندارد.برطبق ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت در عقد انقطاع منحل میشود.
تعریف تدلیس و فریب در ازدواج
در صورتیکه هر یک از زوجین قبل از عقد ازدواج طرف خود را به امور واهی از قبیل داشتن تحصیلات عالیه، تمکن مالی، موقعیت اجتماعی، شغل و سمت خاص، تجرد فریب دهد و عقد بر مبنای هر یک از آنها واقع شود، به آن تدلیس گویند.
موارد تدلیس و فریب در ازدواج
معیار واهی بودن موارد اعلامی طرفین نیز عرف می باشد. یعنی هر آنچه که در عرف به عنوان امر واهی بوده و طرف واجد آن نباشد مشمول قانون می شود. مثال چنانچه شخصی قبلاً ازدواج کرده ولی با شناسنامه المثنی خود را مجرد یا دوشیزه جلوه دهد یعنی با سکوت خود موجبات عدم اطلاع طرف دیگر را از این امر باعث شود، مصداق تدلیس در نکاح می باشد.
فسخ به دلیل تخلف و تدلیس در نکاح
یکی از مواردیکه سبب ایجاد حق فسخ برای هر دو طرف میگردد تدلیس یا فریب در ازدواج است. اگر پیش از نکاح یکی از طرفین صفتی را به خود نسبت دهد در حالی که فاقد این صفات باشد یا اینکه طرف مقابل را به هر طریقی فریب دهد در صورتی که بعد از عقد حقیقت آشکار شود برای هر یک از زوجین که متضرر شده حق فسخ ایجاد میشود. یکی دیگر از حالاتی که این حق را به زوجین میدهد تا نکاح را فسخ کنند تخلف از شرط صفت میباشد.
بر اساس ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی هر گاه طرفین وجود صفتی را برای هم شرط کرده باشند ولی بعد از عقد معلوم شود که فرد فاقد این صفت است با استناد به تخلف از شرط صفت برای طرف مقابل حق فسخ ایجاد میشود. تفاوت تدلیس با تخلف از شرط صفت این است که در تدلیس شخص قصد فریب دارد ولی در تخلف از شرط صفت اثبات سوء نیت و فریب لزومی ندارد.
فسخ نکاح و طلاق
در صورت عدم بکارت زوجه ، مرد میتواند برطبق ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی از خواسته طلاق استفاده کند تا از فسخ نکاح. در دادخواست طلاق نیاز نیست که به بیماری های ذکر شده در ماده ۱۱۲۲ و ۱۱۲۳ قانون مدنی در دادگاه اشاره کند یا اقدام به اثبات تدلیس در دادگاه کند و دلیل ارائه دهد. زیرا در هر دو حالت باید تمام مهریه را پرداخت کند.
اگر زوجه بخواهد عقد نکاح را فسخ کند در صورت بکارت زوج هیچ مهریه ای پرداخت نمی کند و در صورت عدم بکارت زوج تمام مهریه را پرداخت می کند. اما در خصوص طلاق اگر زوج بخواهد زوجه را مطلقه نماید در صورت بکارت نصف مهریه و در صورت عدم بکارت تمام مهریه، اجرت المثل ایام زندگی، در صورت دارا بودن شرایط نصف دارایی، نفقه معوقه و دوران عده را نیز باید همراه مهریه به زوجه پرداخت کند.
فسخ نکاح به دلیل عنن
عنن یک نوع بیماری است که به واسطه آن کمر مرد سست شده و در نتیجه از عمل نزدیکی عاجز می گردد. اگر زن یا مرد پیش از عقد به معایب مورد اشاره آگاهی داشته باشد و با علم به آن مبادرت به عقد نکاح کند، حق فسخ وی ساقط می شود.
راهای اثبات عیب عنن در مورد شامل موارد ذیل می باشد:
- اقرار زوج
- شهادت شهود بر اقرار زوج به عنن نزد آنان
- سوگند مدعی در صورتیکه منکر از سوگند نکول کند یا سوکند را به مدّعی رد کند.
موارد دیگر فسخ نکاح توسط مرد و زن
- یکی از عیوبی که به عنوان علت فسخ نکاح مطرح شده دو جنسی بودن است.
- فریب: مانند اینکه با همسرى که در ظاهر مسلمان است ازدواج مىکند ولى بعد ثابت مىشود که آن زن اهل کتاب است و نه مسلمان
- ناتوانی مالی به نحوى که شوهر قادر به پرداخت مهریه نباشد، زن در این شرایط مىتواند قبل از دخول، نکاح را فسخ کند و اگر دخول انجام گرفته، حق فسخ نکاح را ندارد، بلکه عقد نکاح به قوت خود باقى و مهریه بر ذمه وی می باشد. زن نیز باید به خواسته شوهر تن دهد.
- ناتوانی مالی به نحوى که شوهر قادر بر تأمین نفقه نباشد، هرگاه شوهراز دادن نفقه عاجز شد، زن به امید توانگر بودن وی در حد توان انتظار کند و بعد مىتواند با توسل به مراجع ذى صلاح شرعى خواستار فسخ نکاح شود.
- هرگاه شوهر براى مدت مدیدى غایب شد و آدرسش مشخص نبود و مالى براى نفقه همسر نگذاشته و کسى را براى تأمین نفقه همسر توصیه نکرده باشد و کسى دیگر نیز مسئولیت نفقه را بر عهده نگیرد در چنین حالتى زن مىتواند با توسل به مراجع ذى صلاح شرعى خواستار فسخ نکاح شود.
فسخ نکاح به دلیل جنون
اولین مورد مشترک که سبب فسخ میگردد جنون هر یک از طرفین است. بر اساس ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی، جنون هر یک از زوجین چه ادواری باشد چه دائمی در صورتی که مستقر شود برای طرف مقابل حق فسخ نکاح میآورد. میتوانید برای مشاهده جزئیات نکاح مجنون به حکم نکاح مجنون رجوع نمایید.
نمونه دادخواست فسخ نکاح به علت تخلف از شرط صفت
ریاست محترم دادگاه عمومی …
احتراماً به استحضا رمی رساند، اینجانب به موجب تصویر مصدق عقدنامه شماره …….. مورخ …… دفترخانه شماره ……. شهرستان …….. با خوانده عقد ازدواج دایم منعقد کرده ایم. ایشان قبل از ازدواج و در زمان خواستگاری خود را پسری مجرد معرفی نمودند که بنده پس از گذشت مدت ….. از تاریخ ازدواج اطلاع یافتم که ایشان یک بار ازدواج کرده اند و این موضوع را از بنده مخفی نگه داشته اند. لذا با توجه به شرح دادخواست و به استناد ماده ۱۱۲۰; ۱۱۲۸ و ۱۱۳۱ قانون مدنی; به دلیل تدلیس و تخلف از شرط صفت در ازدواج، رسیدگی و صدور حکم به فسخ نکاح را استدعا دارم.
با تشکر و تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
دادخواست تقاضای فسخ نکاح به لحاظ جنون ادواری زوج
ریاست محترم دادگاه عمومی …
احتراماً به استحضار عالی میرساند، با توجه به عقدنامه مورخ … فی مابین اینجانب خواهان … و خوانده آقای … متأسفانه بعد ازعروسی متوجه جنون ادواری خوانده شدم و نظر به فتوکپی مصدق گواهی پزشکی (پزشکی قانونی، پزشک معالج) و عدم امکان ادامه زندگی مشترک با مشارالیه، لذا به استناد ماده ۱۱۲۱ قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم نسبت به فسخ واقعه نکاح با احتساب خسارات قانونی واراده را دارم.
با تشکر و تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
امضاء
مراحل فسخ نکاح
در بخشهای قبل در مورد فسخ نکاح و موارد فسخ نکاح توضیحاتی ارائه شد. در این بخش قصد داریم در مورد اینکه اگر کسی بخواهد نسبت به فسخ نکاخ خود اقدام نماید توضیحاتی را ارائه دهیم.
- در اولین مرحله متقاضی فسخ نکاح باید در سامانه ثنا ثبت نام نموده و حساب کاربری تشکیل دهد.
- در مرحله بعد باید یک اظهارنامه برای طرف مقابل ارسال نموده و قصد خود را برای فسخ نکاح به طرف مقابل اعلام کند.
- سپس باید با مراجعه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی دادخواست فسخ نکاح را ثبت نماید. البته ثبت دادخواست فسخ نکاح در مرحله بدوی، از طریق سامانه عدل ایران نیز امکان پذیر می باشد.
- دادخواست فسخ نکاح به شعبه دادگاه خانواده ارجاع شده و سپس با ارسال ابلاغیه برای طرفین، زن و شوهر یا وکلای آنها باید در جلسه یا جلسات رسیدگی حاضر شوند.
- در نهایت اگر یکی از موارد فسخ نکاح در دادگاه خانواده ثابت شود؛ رای بر تایید فسخ نکاح صادر خواهد شد.
نکته: ممکن است محکوم علیه رای فسخ نکاح، نسبت به رای صادره اقدام به تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی کند. در این صورت محکوم له می تواند پس از تایید رای در دادگاه تجدید نظر و دیوان عالی کشور، برای اجرای رای ، به دفتر ازدواج و طلاق مراجعه نموده و فسخ نکاح را در شناسنامه ثبت نموده و رای فسخ نکاح را اجرا کند.
همانگونه که در مقدمه مقاله بیان شد ممکن است فسخ نکاح با مبحث طلاق اشباه گرفته شود. اما بر اساس قانون مدنی؛ احکام و مقررات طلاق با فسخ نکاح متفوت است. در بخش بعد به بیان شباهتها و تفاوتهای فسح نکاح و طلاق میپردازیم.
شباهتهای فسخ نکاح با طلاق
مطابق ماده ۱۱۲۰ قانون مدنی ” عقد دائم به فسخ یا طلاق منحل می شود “. بنابراین فسخ نکاح با طلاق شباهتهایی دارد. شباهت های فسخ ازدواج با طلاق را می توان اینگونه مطرح کرد:
- عده در فسخ نکاح و عده در طلاق، یکسان است .
- احکام مربوط به مهریه، در طلاق و فسخ نکاح یکسان است .
- طلاق و فسخ نکاح هر دو از موارد انحلال نکاح و از بین رفتن عقد نکاح هستند.
لازم به ذکر است که نکاح پیش از اعمال حق فسخ یا طلاق صحیح است، ولی پس از فسخ یا طلاق، ازدواج منحل شده و فاقد اثر حقوقی و قانونی است.
تفاوت فسخ نکاح با طلاق
تفاوت فسخ نکاح و طلاق را می توان اینگونه خلاصه نمود:
- لزوم تشریفات خاص در طلاق: طلاق یک عمل حقوقی تشریفاتی است. در حالی که برای فسخ نکاح تشریفات خاصی لازم نیست. به عبارتی فسخ نکاح به صرف اراده صاحب حق فسخ انجام می شود.
تشریفاتی بودن طلاق به این معناست که قانونگذار برای صحت آن شرایطی را در نظر گرفته است. تا زمانی که این تشریفات انجام نشود، این طلاق صحیح نیست. در بیان تشریفات طلاق میتوان به وقوع طلاق از طریق صیغه خاص و حضور دو مرد عادل برای طلاق اشاره نمود.
- امکان رجوع در طلاق:
در فسخ نکاح امکان رجوع وجود ندارد و اگر طرفین بخواهند با هم زندگی کنند باید مجددا نسبت به انعقاد عقد نکاح جدیداقدام کنند. لیکن اگر طلاق از نوع رجعی باشد، شوهر در مدت عده می تواند رجوع کند.
- لزوم وجود شرایط خاص در طلاق بر خلاف فسخ:
برای انجام طلاق به طور صحیح، زن باید حائز شرایطی خاص باشد. در حالی که برای فسخ نکاح چنین شرایطی در نظر گرفته نشده است. مثلا وقوع طلاق در زمانی که زن عادت ماهیانه باشد، صحیح نیست اما برای فسخ نکاح این شرایط در قانون و فقه وجود ندارد.
- لزوم ارجاع زوجین به داوری و تلاش بر سازش طرفین بر خلاف این رویه در فسخ نکاح:
رسیدگی دادگاه در فسخ نکاح تنها منوط به احراز وجود حق فسخ است و دادگاه وظیفهای در اصلاح روابط میان زن و مرد و ارجاع آنها به داوری ندارد.
در حالی که بر اساس قوانین و مقررات جدید، طلاق از طرف مرد تنها در صورتی مجاز است که طرفین به دادگاه مراجعه کرده و با ارجاع به داوری در طلاق، گواهی عدم امکان سازش بگیرند. در مورد طلاق از طرف زن نیز، زن باید به دادگاه مراجعه نموده و با استفاده از موجبات طلاق از طرف زن به دادگاه مراجعه و گواهی عدم امکان سازش دریافت کنند.
نمونه رای دادگاه در خصوص تاثیر تاهل زوج بر فسخ نکاح
رأی دادگاه بدوی
دعوی خانم م. چ. شغل وکیل دادگستری؛ به طرفیت آقای ع.الف. م. شغل وکیل دادگستری به خواسته فسخ نکاح دایم مطرح شد. خواهان می گوید: در ۱۱/۲/۹۲ به عقد زوجیت خوانده درآمده و عقد ازدواج تصریحا و متباینا بر تجرد زوج بوده است.
اکنون فریب در ازدواج به سبب نکاح موقت با خانم دیگری ثابت شده است. در نهایت دادنامه ۷۳۵/۹۴ شعبه ۵ دادگاه تجدید نظر استان در مقام اعاده دادرسی از رای ۱۳۵۳/۹۳ شعبه ۱۴ تجدید نظر تهران در راستای تجدید نظر خواهی از دادنامه ۱۱۶۱ دادگاه عمومی تهران مستند ادعای زوجه است.
خواهان لوایح مبسوطی ارایه و خوانده هم پاسخهای تفصیلی ارائه داده است. خوانده اجمالا در دفاع از خود ضمن انکار شرط صریح تجرد یا تبانی در آن می گوید: با خواهان حتی قبل ازدواج سالیان متعدد همکاری کاری در حرفه وکالت داشته است. خواهان اظهار میدارد وی از عقد قبلی نکاح موقت اجمالا مطلع بوده است.
ضمن آنکه خوانده افزوده در زمان عقد زوجیت با خواهان رابطه عقد موقت نداشته است. از طرفی خواهان دارای وکالت در طلاق و اختیار برهم زدن رابطه زوجیت می باشد. لیکن بر پایان دادن به نکاح فقط از طریق فسخ به دلیل تخلف از شرط تجرد اصرار دارد. دادگاه در اولین رای غیابی بی اثر شده خود نظر بر فسخ نکاح داشته است.
لیکن پس از رسیدگی مجدد مشخص شد خواهان حق طلاق دارد و می تواند در صورت کراهت در زندگی با استفاده از این اختیار با دریافت همه حقوق به رابطه زوجیت به راحتی پایان دهد. از سویی انتخاب گزینه فسخ و سال ها معطلی در دادگاهها وجهی ندارد.
اینک اصولا؛ با وصف صدور رای ۷۳۵/۹۴ شعبه ۵ دادگاه محترم تجدیدنظر در احراز فریب در نکاح و استناد شاکیه به آن، این دادنامه ملازمهایی با دعوی حقوقی فسخ نکاح نداشته و موضوع الزام به تبعیت از رای کیفری در اینجا متصور نیست.
دوم آنکه؛ تدلیس به هنگام فقدان وصف کمال یا اشتراط کمال در عقد تصریحا یا متباینا رخ میدهد. به عبارت دیگر عیبی سبب فسخ است که فقدان کمال در موصوف و عیبی در فاقد محسوب شود. مواردی از این قبیل را نمیتوان فقدان وصف محسوب نمود.
دادگاه به خواهان در سازش و یا اعمال حق طلاق خود و رهایی از وضع کراهتی مورد ادعا توصیه مینماید. ضمنا با توجه به تحلیل پیش گفته و عدم احراز عناصر فسخ نکاح به استناد مواد ۱۱۰۲-۱۱۲۸ قانون مدنی؛ حکم بر بطلان دعوی خواهان را صادر و اعلام می دارد. این رای حضوری بوده و ظرف بیست روز از ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی در دادگاه های محترم تجدید نظر استان تهران است.
رأی دادگاه تجدیدنظر استان
تجدید نظر خواهی خانم م. چ. بطرفیت آقای ع.الف. م. نسبت به رأی موضوع دادنامه شماره ۲۰۹۱ مورخ ۹۴/۱۱/۰۷ صادره از شعبه ۲۷۵دادگاه عمومی خانواده حقوقی که بر رد درخواست فسخ نکاح فی ما بین تجدید نظر خواه و تجدید نظر خوانده اشعار دارد بنظر وارد است.
زیرا با وجود محکومیت قطعی کیفری تجدید نظر خوانده به اتهام فریب در ازدواج مشخص است که تجدید نظر خوانده در زمان عقد با تجدید نظرخواه، متاهل و فاقد وصف تجرد مورد نظر تجدید نظر خواه بوده است و متاهل بودن خود را کتمان نموده است.
لذا با نقض دادنامه بدوی مستندا” به ماده ۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری سال ۹۴ و ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی حکم به فسخ نکاح ناشی از تدلیس فی ما بین تجدید نظر خواه و تجدید نظر خوانده صادر و اعلام میدارد این رأی ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل رسیدگی فرجامی در دیوانعالی کشور است .
طبق رای فوق در صورتی که احراز شود زوج متاهل و فاقد وصف تجرد بوده و نکاح متباینا بر مبنای تجرد زوج منعقد شده باشد، حکم به فسخ نکاح ناشی از تدلیس زوج صادر خواهد شد.
سوالات متداول
به پایان دادن یک طرفه عقد نکاح، به دلیل وجود یکی از عیوب مصرح در قانون، در هر یک از زن و شوهر فسخ نکاح گفته میشود. برای دریافت اطلاعات بیشتر به متن مقاله مراجعه نمائید.
مراحل فسخ نکاح عبارتند از ارسال اظهارنامه فسخ نکاح، تقدیم دادخواست از طریق دفاتر خدمات قضایی به دادگاه خانواده و در نهایت صدور رای دادگاه بر فسخ نکاح یا عدم فسخ نکاح. برای دریافت جزئیات به متن مقاله مراجعه نمائید.
جنون هر یک از زوجین، خصاء، عنن و مقطوع بودن آلت تناسلی در مورد مرد و قرن، جذام، برص، افضاء، زمین گیری و نابینایی از هر دو چشم از عیوب زنان در فسخ نکاح از طرف مرد می باشد.
نظرات ارزشمند شما به ما کمک میکند تا خدمات خود را در زمینه فسخ نکاح بهبود بخشیم. لطفاً تجربه خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.
از طریق دکمه زیر میتوانید لینک صفحه را اشتراک گذاری کنید.