پس از مطالعه، در صورت مفید بودن، این متن را برای دیگران نیز ارسال نمایید تا آنها نیز از مطالعه مفید آن بهرهمند شوند.
ظهرنویسی اسناد تجاری یکی از موضوعات مهم در دعاوی اسناد تجاری است. ظهرنویسی به معنی نوشتن پشت سند میباشد و عبارت است از این که دارنده سند دین و مخصوصا اسناد تجاری در پشت سند دستور یا اذن میدهد که مبلغ سند را به شخص دیگری بدهد.
فهرست مطالب
کاربر گرامی، در صورت نیاز به وکیل پایه یک دادگستری متخصص و باتجربه، کلیک نمایید.
ظهرنویسی برای انتقال
ظهرنویسی برات برای انتقال از مباحث مطرح در علم حقوق بوده و از طریق امضای برات توسط دارنده قبلی و تسلیم آن به دارنده جدید صورت میگیرد. ظهرنویس با امضای برات تمام حقوق خود را که از برات ناشی میشود، به دارنده جدید برات منتقل میکند. در صورت قید نام منتقل الیه، ظهرنویسی به نام شخص معین و در صورت عدم قید نام، ظهرنویسی در وجه حامل خواهد بود.
مهمترین اثر این نوع ظهرنویسی انتقال برات خواهد بود.
اما مسئولیت تضامنی ظهرنویس به جای خود باقی است.
زیرا بصورت تضامنی با براتدهنده و براتگیر، مسئول پرداخت وجه برات باقی خواهد ماند.
در مورد اینکه ظهرنویس میتواند شرط عدم مسئولیت در قبال دارنده جدید برات نماید یا نه، قانون پاسخ صریحی ندارد
اما با توجه به ماده ۲۴۹ قانون تجارت نمیتواند شرط خلاف مسئولیت خود نماید.
ظهرنویسی حاکی از انتقال برات است.
اصل بر ظهرنویسی بهعنوان انتقال میباشد که بهموجب آن وجه سند به کسی منتقل میشود که ظهرنویسی به نفع او شده است.
بنابراین زمانی که حقوق دارندهی فعلی به شخص دیگری منتقل میشود، ظهرنویسی برای انتقال نامیده میشود.
منظور از این حقوق طلب و متفرعات آن است. این متفرعات زمانی به دارندهی جدید منتقل میشوند که تضمینی برای معاملهی اصلی نباشند و مربوط به خود سند تجاری باشند.
انتقال حقوق ناشی از برات به منتقلالیه
برات و سایر اسناد تجاری، بهعنوان نمایندگان حقوق طلبی که یک شخص از دیگری دارد، در نظر گرفته میشوند. هنگامی که دارنده یک برات آن را بهمنظور انتقال ظهرنویسی میکند، در واقع حق خود را که توسط این سند نمایان شده است، به شخص دیگری (منتقلالیه) واگذار مینماید. پس از این انتقال، دارنده جدید برات تمامی حقوقی را که دارنده قبلی (ظهرنویس) نسبت به برات داشته است، کسب خواهد کرد. این حقوق شامل حق مطالبه وجه برات از براتکش، براتگیر و دیگر ظهرنویسهاست. بهوضوح میتوان گفت که تمامی تکالیف و مسئولیتهای دارنده قبلی نیز به دارنده جدید منتقل میشود.
علاوه بر انتقال اصل حق، اگر تعهد براتی بهعنوان تضمینی برای دارنده برات ارائه شده باشد، دارنده جدید نیز دارای حق استفاده از این تضمین خواهد بود. به عنوان مثال، اگر صادرکننده برات برای جلب اعتماد دارنده به پرداخت وجه برات، بخشی از اموال خود را بهعنوان وثیقه قرار دهد، این توافق به همراه اصل برات در زمان ظهرنویسی به دارنده جدید منتقل خواهد شد و تضمین مذکور نیز به قوت خود باقی خواهد ماند.
شبکه های اجتماعی اوان
|
مسئولیت تضامنی ظهرنویس
مسئولیت تضامنی، مسئولیت بدهکاران متعدد نسبت به یک طلب است که بتوان تمام طلب را از هر یک از آنان مطالبه کرد. اثر اصلی ظهرنویسی برای انتقال، انتقال طلب دارنده سابق به دارنده جدید است. (انتقال طلب یک عمل حقوقی است که به موجب آن، طلب با تمام ویژگیها و تضمیناتی که دارد به شخص دیگری انتقال مییابد.) لیکن این یک انتقال طلب ساده (مدنی) نیست. زیرا انتقالدهنده یا همان ظهرنویس پس از انتقال نیز بصورت تضامنی با براتدهنده و براتگیر، مسئول پرداخت وجه برات باقی خواهد ماند.
این امر یکی از تفاوتهای بین ظهرنویسی برای انتقال و انتقال طلب مدنی است که انتقالگیرنده یا همان دارنده جدید برات، علاوه بر صادر کننده و براتگیر، مدیون جدیدی نیز دارد که ظهرنویس ماقبل خود است.
انواع ظهرنویسی
بهصورت کلی ما میتوانیم ظهرنویسی را به سه دسته تقسیم نماییم که عبارت است از:
ظهرنویسی به منظور انتقال:
اصل و مبنای ظهرنویسی، انتقال مالکیت سند تجاری به شخص دیگری است. به بیان دیگر، از طریق ظهرنویسی، حقوق ناشی از سند به فردی که ظهرنویسی به نفع او انجام شده، منتقل میگردد.
با امضای ظهرنویس، کلیه حقوق مرتبط با سند تجاری، اعم از اصل طلب و متعلقات آن نظیر وثیقه و ضمانت (مشروط بر اینکه مرتبط با خود سند تجاری باشد، نه معامله اصلی)، به منتقلالیه (شخصی که سند به او منتقل شده) انتقال مییابد.
ظهرنویسی به منظور وکالت:
این نوع ظهرنویسی به منظور اعطای وکالت در وصول وجه سند صورت میگیرد. در این حالت، دارنده سند تجاری با ظهرنویسی، شخص ثالث را به عنوان وکیل جهت وصول طلب از مدیون در تاریخ معین تعیین میکند.
در این نوع ظهرنویسی، مالکیت حقوق ناشی از سند تجاری به وکیل منتقل نمیشود، لیکن وکیل حق اعتراض و اقامه دعوی برای وصول مبلغ سند را دارا میباشد. معالوصف، وکیل حق ظهرنویسی مجدد سند به شخص دیگری را نخواهد داشت.
ظهرنویسی به منظور وثیقه:
در این نوع ظهرنویسی، ظهرنویس علاوه بر امضای سند، عبارت “وثیقه” یا “ضمانت” را نیز قید میکند. در این حالت، اگر دارنده سند نتواند در سررسید مقرر وجه سند را از ظهرنویس وصول نماید، میتواند از وثیقه یا ضمانت ارائه شده استفاده کند.
شایان ذکر است، این نوع ظهرنویسی بر اساس قوانین جاری ایران فاقد اعتبار قانونی است.
تفاوت انتقال برات و طلب مدنی
تفاوت میان ظهرنویسی بهمنظور انتقال و انتقال طلب در میزان مسئولیت ظهرنویس نهفته است. در انتقال طلب مدنی، مسئولیت انتقالدهنده تنها به اثبات وجود طلبی که منتقل شده، محدود میشود. به عبارتی، در عدم وجود طلب، انتقال ممکن نمیباشد. لذا در صورتیکه انتقالگیرنده به مدیون مراجعه کند و از پرداخت طلب سر باز زند، وی نمیتواند به انتقالدهنده رجوع کند، مگر در صورت اثبات عدم وجود طلب.
شرط عدم مسئولیت ظهرنویس اسناد تجاری
براتدهنده، فردی است که برات را پذیرفته و ظهرنویسها در قبال دارنده برات مسئولیت تضامنی دارند. در صورت عدم تادیه و پس از صدور اعتراض، دارنده برات میتواند به هر یک از ظهرنویسها بهصورت جداگانه یا بهطور جمعی مراجعه کند. هر یک از ظهرنویسها نیز حق دارند به براتدهنده و ظهرنویسهای قبلی خود رجوع نمایند. بهعلاوه، ظهرنویس نمیتواند با قید شرطهای خاص، مسئولیت خود را سلب کند؛ زیرا طبق ماده ۲۴۹ قانون تجارت، مسئولیت ظهرنویس بهطور اصولی پذیرفته شده و محدود کردن آن نیازمند دلایل موجه است.
اقامه دعوا علیه یک یا چند نفر از مسئولین تأثیری در حق رجوع به سایر مسئولین برات ندارد و اقامهکننده دعوی ملزم به رعایت ترتیب تاریخ ظهرنویسی نیست. همچنین ضمانتکننده براتدهنده یا ظهرنویسی تنها در قبال شخصی که از او ضمانت کرده، مسئولیت تضامنی دارد.
ظهرنویسی برای وکالت
اصولاً ظهرنویسی بهعنوان انتقال حقوق تلقی میشود، مگر آنکه ظهرنویس صراحتاً وکالت در وصول را قید کرده باشد که در این صورت انتقال رخ نمیدهد. در این نوع ظهرنویسی، دارنده سند تجاری بدون انتقال مالکیت و حقوق خود به دیگری، به شخص مورد نظر وکالت میدهد تا وجه برات را در سررسید از صادرکننده دریافت نماید.
به این ترتیب، ظهرنویس قصد انتقال حقوق خود را به شخصی دیگر ندارد و صرفاً به نماینده خود اختیار میدهد تا مبلغ سند را به حساب ظهرنویس وصول کند. همچنین، وکیل بهسبب این وکالت حق اعتراض و اقامه دعوی برای وصول وجه را خواهد داشت. بر طبق ماده ۶۷۸ قانون مدنی، وکالت با فوت یا حجر موکل بهصورت خودکار منحل میشود. وکیل در وصول وجه حق ندارد برای انتقال حقوق به دیگری وکالت دهد، مگر اینکه بهطور صریح یا ضمنی این اختیار به او اعطا شده باشد.
اگر به دنبال موسسه حقوقی هستید اینجا کلیک کنید
ظهرنویسی بهعنوان وثیقه
این نوع ظهرنویسی که منتفع از ظهرنویسی نسبت به سند ظهرنویسیشده، حق بستانکاری با وثیقه را پیدا میکند و باید این مراتب در سند ظهرنویسی شده قید گردد.» بنابراین ظهرنویس در کنار امضای خود و در ظهر سند عباراتی همچون برای تضمین، وثیقه یا رهن را مینویسد که اگر ظهرنویس در موعد مقرر در سند بدهی خود را نپردازد، طلبکار بتواند طلب خود را از آن وثیقه وصول کند.
مسئولیت ظهرنویسان اسناد تجاری
برطبق ماده ۲۴۹ قانون تجارت،
ظهرنویسان دربرابر دارنده مسئول میباشند
و اگرچه برای ظهرنویس این امکان وجود دارد که بهصورت جزئی از خود سلب مسئولیت کند،
اما نمیتواند بهصورت کلی از خود رفع مسئولیت کند.
مسئولیت ظهرنویس زمانی مطرح است که امضای وی در ظهر سند تجاری وجود داشته باشد.
در مواردی امکان دارد که دارنده بدون ظهرنویسی و صرفا با قبض و اقباض به دیگری سند تجاری را منتقل کند
که چون امضای وی در ظهر آن وجود ندارد،
منتقلکننده در قبال دارندگان بعد از خود هیچگونه مسئولیتی ندارد.
مسئولیت ظهرنویسان و دیگر مسئولان سند تجاری به صورت تضامنی میباشد. مسئولیت تضامنی به این معناست که تمام مسئولین سند در عرض یکدیگر قرار دارند و دارندهی سند تجاری میتواند برای دریافت تمام یا قسمتی از وجه سند به هر کدام از آنها که بخواهد و بدون رعایت ترتیب ظهرنویسی مراجعه کند؛ همچنین میتواند به یکباره علیه تمامی مسئولان اقامهی دعوی کند. هر یک از ظهرنویسان امضاکنندهی سند نیز موظف به پرداخت تمام یا قسمتی از وجه سند به دارنده میباشند، که پس از پرداخت، آن ظهرنویس حق مراجعه و اقامهی دعوی به سایر مسئولان سند را دارد.
شرایط عمومی ظهر نویسی اسناد تجاری
-حتماً و الزاماً باید امضا شده باشد:
طبق ماده ۲۴۶ قانون تجارت «ظهر نویسی می بایست به امضای ظهر نویس برسد. جهت صحت ظهر نویسی لازم است رضایت و امضای او پشت سند تجاری باشد. البته لزومی ندارد که امضا حتما در پشت سند باشد و ممکن است با یک برگه دیگر به سند تجاری ضمیمه شود.
قید کردن نام منتقل الیه الزامی نیست:
امکان دارد در ظهر نویسی تاریخ و نام فردی که برات به وی انتقال داده می شود درج شود.
ممکن است ظهر نویسی به نام شخص دارنده
یا به حواله کرد فرد باشد
همچنین ممکن است سفید امضا باشد؛
همچنین می توان بدون ذکر نام منتقل الیه و با صرف امضا کردن پشت برات، انتقال پیدا کند.
در این موارد دارنده مختار است در کنار امضای ظهر نویس اسم خود یا هر فرد دیگر را که می خواهد و قصد انتقال به او را دارد ذکر کند، یا بدون درج نام و بدون امضا بار دیگر آن سند را به فرد دیگر منتقل کند.
قید تاریخ الزامی نیست:
ذکر تاریخ در ظهر نویسی الزامی نیست ولی ذکر کردن تاریخ، علاوه بر اسناد تجاری، در تمام اسناد و تعهدات، این فایده را دارد که اهلیت طرفین در هنگام انعقاد قرارداد و انتقال را می توان تشخیص داد. هر زمانی ظهر نویس در ظهر نویسی تاریخ مقدمی درج نماید مزور شناخته می شود.
لزوم امضا در ظهرنویسی اسناد تجاری
ظهرنویسی باید به امضای ظهرنویس برسد.
امضای ظهرنویس به معنای رضایت وی به انتقال سند تجاری میباشد؛
برخلاف معنی لغوی آن لازم نیست که امضای ظهرنویس در ظهر یا پشت سند تجاری باشد
و این امکان هست که امضای روی سند هم ظهرنویسی تلقی گردد.
حتی این بحث وجود دارد که در صورت تعدد ظهرنویسان و پر شدن ظهر سند، امکان ضمیمهی یک برگهی دیگر به آن وجود داشته باشد، البته به شرطی که هیچگونه تردیدی مابین آن دو نباشد.
عدم لزوم قید نام منتقلالیه در ظهرنویسی اسناد تجاری
ممکن است در ظهرنویسی تاریخ و اسم کسی که برات به او انتقال داده میشود قید شود. ممکن است که ظهرنویسی یا در وجه شخص معین باشد؛ که در این نوع، ظهرنویسی ممکن است به نام شخص دارنده باشد، به این صورت که در وجه آقا / خانم….پرداخت شود یا به حوالهکرد شخص باشد.
-یا سفیدامضا باشد، میتوان بدون ذکر نام منتقلالیه و بهصرف امضا کردن پشت برات، منتقل شود. در این نوع ظهرنویسی، دارنده این اختیار را دارد که در کنار امضای ظهرنویس نام خود یا هر شخص دیگر را که مایل است و قصد انتقال به وی را دارد قید کند، یا بدون
-قید نام و بدون امضا بار دیگر آن سند را به شخص دیگر منتقل کند. یا در وجه حامل ظهرنویسی شود و هر شخصی که حامل آن باشد دارندهی آن سند محسوب میشود.
عدم لزوم قید تاریخ در ظهرنویسی اسناد تجاری
در فرآیند ظهرنویسی، ذکر تاریخ الزامی نیست؛ با این حال، درج تاریخ در اسناد تجاری و انواع دیگر اسناد و تعهدات دارای اهمیت است. یکی از مزایای قید تاریخ، امکان شناسایی اهلیت طرفین در زمان انعقاد قرارداد و انتقال است. بهعبارت دیگر، اگر ظهرنویس در زمان انتقال فاقد اهلیت باشد یا به واسطه ورشکستگی از حق مدیریت مالی خود محروم شده باشد، ظهرنویسی او باطل خواهد بود.
در صورتی که ظهرنویس تاریخ مقدمی در ظهرنویسی درج کند، این اقدام بهعنوان اقدام (مزوّرانه) تلقی میشود. بنابراین، اگرچه قید تاریخ بهعنوان یکی از شرایط اساسی صحت ظهرنویسی محسوب نمیشود، ولی درج تاریخ مقدمی میتواند موجب پیگرد کیفری و واجد ارزش بهعنوان سند در جریانهای قانونی گردد.
نظریه شماره ۱۰۴۶/۷ :دارنده چک در هر حال حق مراجعه به صادرکننده را دارد.
در صورتی که دارنده چک آن را در وجه شخص ثالثی ظهرنویسی نماید
و دارنده ثانوی چک علیه صادرکننده مبادرت به تقدیم دادخواست حقوقی
و همزمان با پرداخت خسارات احتمالی تقاضای تأمین خواسته نماید
و دادگاه نیز بدواً با صدور قرار تأمین خواسته مال منقولی را از صادرکننده چک توقیف نماید
و صادرکننده چک ضمن اعتراض، مدارک کتبی ارائه دهد که چک موصوف در ارتباط با قرار داد خرید میوه بوده
که میوه هرگز تحویل خریدار که همان صادرکننده چک است نشده
و قرارداد نیز به امضای صادرکننده و نیز دارنده اولیه چک رسیده و در آن به صدور آن چک تصریح گردیده است در این شرایط آیا دادگاه به استناد این چک فی الواقع جانشین پول رایج محسوب می گردد ایراد و اعتراض معترض را رد می نماید یا این که با اثبات موضوع و این که حقیقتاً صادرکننده چک با توجه به عدم تحویل میوه، مدیون دارنده اولیه چک نبوده لذا معادل وجه چک، مدیون دارنده ثانوی آن نمی باشد دادگاه نیز به لحاظ مدیون نبودن صادرکننده چک اعتراض را وارد دانسته و دستور رفع توقیف میدهد یا خیر؟
قبول و صدور قرار تأمین خواسته با رعایت مقررات قانون آیین دادرسی مدنی با دادگاه است و با توجه به ماده ۲۳۵ همان قانون قابل اعتراض است و به اعتراض خوانده در اولین جلسه دادرسی باید رسیدگی شود.
در مورد سؤال اظهارات خوانده دعوی بر عدم استحقاق خواهان به دریافت وجه چک
به لحاظ عدم انجام تعهد موضوع قرار داد که امر ماهوی است ارتباطی به دارنده چک استفاده از مقررات قانون تجارت اقدام به تقدیم دادخواست نموده ندارد و با توجه به بقای مسئولیت صادرکننده چگ در مورد دارنده چک و ظهر نویس؛ دادگاه نمی تواند تصمیمی بر رفع اثر از قرار تأمین بگیرد و اضافه می نماید که خوانده دعوی (صادرکننده چک)که مدعی عدم انجام تعهد از طرف گیرنده چک و بالنتیجه عدم استحقاق وی به استفاده از چک و دریافت وجه آن شده است.
می تواند از طریق تقویم دادخواست جلب ثالث، در صورت عدم انقضای مهلت مقرر در ماده ۲۷۶ قانون آیین دادرسی مدنی اقدام نماید یا پس از صدور حکم و محکومیت به پرداخت، اقدام به تقویم دادخواست مستقلی علیه ظهرنویس از جهت دریافت وجهی که مدعی است من غیر حق دریافت نموده است کند.
وکیل وصول مطالبات گروه وکلای اوان
یکی از مهمترین موضوعات در فعالیت های اقتصادی وصول مطالبات اسناد تجاری مانند چک و سفته می باشد. قبل از هر اقدام در خصوص وصول مطالبات با وکیل وصول مطالبات مشورت نمائید تا با صرف کمترین وقت و هزینه به مطالبات خود برسید.
سئوالات و مشکلات حقوقی در مورد وصول مطالبات چک، سفته را با وکیل وصول مطالبات تهران، وکیل وصول مطالبات مشهد، وکیل وصول مطالبات قم، وکیل وصول مطالبات کرج مربوط به وکلای حقوقی اوان مطرح نمائید تا در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.
جمع بندی
ظهرنویسی اسناد تجاری یکی از روشهای مهم انتقال مالکیت و حقوق مربوط به اسناد مالی است. این فرآیند شامل امضای ذیل سند توسط دارنده آن (ظهرنویس) است که به موجب آن، حقوق و مسئولیتهای ناشی از سند به فرد یا شخص ثالث دیگری منتقل میشود.
ظهرنویسی به دو نوع اصلی تقسیم میشود: ظهرنویسی ساده و ظهرنویسی مشروط. در ظهرنویسی ساده، انتقال حقوق به صورت مستقیم و بدون قید و شرط انجام میشود، در حالی که در ظهرنویسی مشروط، این انتقال به تحقق شرایط خاصی بستگی دارد.
از مزایای ظهرنویسی میتوان به تسهیل در نقل و انتقال و افزایش قابلیت گردش اسناد اشاره کرد. با این حال، لازم است تا در انجام ظهرنویسی، کلیه نکات قانونی و شرایط سند مدنظر قرار گیرد تا از بروز اختلافات یا مشکلات حقوقی جلوگیری شود.
در نهایت، ظهرنویسی نه تنها ابزاری ساده برای تسهیل معاملات تجاری است، بلکه همچنین تحکیمکننده روابط تجاری و اعتماد بین طرفین محسوب میشود. با توجه به تحولاتی که در نظامهای مالی و تجاری رخ میدهد، شناخت دقیق از رویهها و قوانین موجود در این زمینه الزامی است.
طبق مقررات قانون تجارت با قید این جمله در وجه اقای یا خانم … کارسازی شود در ظهر سند وامضاء دارنده ظهرنویسی صورت گرفته وانتقال می یابد وبعد از برگشت یا واخواست ایرادی ندارد ونیاز به اقدام دیگری ندارد.
مسئولیت کیفری متوجه ظهر نویس نیست ولی مسئولیت حقوقی چک یعنی پرداخت مبلغ چک به عهده شما هم خواهد بود.
در اسناد تجاری اصل بر امکان انتقال وظهر نویس است.
نظرات ارزشمند شما به ما کمک میکند تا خدمات خود را در زمینه ظهرنویسی اسناد تجاری بهبود بخشیم. لطفاً تجربه خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.
از طریق دکمه زیر میتوانید لینک صفحه را اشتراک گذاری کنید.