- 540
پس از مطالعه، در صورت مفید بودن، این متن را برای دیگران نیز ارسال نمایید تا آنها نیز از مطالعه مفید آن بهرهمند شوند.
یکی از مهمترین و چالشیترین موضوعاتی که زوجین در حین یا پس از طلاق با آن درگیر میشوند، حضانت فرزند است. باتوجه به اینکه فرایند حضانت فرزندان پس از طلاق یا فوت والدین طبق صلاحیت فرزند انجام میشود، اطلاع داشتن از قوانین و مقررات و آشنایی با ترفندهای قانونی میتواند در این زمینه از اهمیت بالایی برخوردار باشد. در این مطلب سعی کردیم تا شما خوانندگان عزیز را با شرایط گرفتن حضانت، مدارک لازم، قوانین مربوط به ملاقات و نفقه فرزندان آشنا کنیم.
فهرست مطالب
کاربر گرامی، در صورت نیاز به مشاوره حقوقی کلیک نمایید.
حضانت به چه معناست؟
بهتر است پیش از هرچیزی شما را با معنای حضانت آشنا کنیم. در قانون تعریف واضحی برای حضانت وجود ندارد. اما از نظر لغوی حضانت به معنای پروردن است و در اصطلاح براب پرورش، تربیت و نگهداری از کودک استفاده میشود. براساس قانون، حضانت فرزندان با اولیای آنها است. اما جالب است بدانید که همه حضانتها به یک شکل نبوده و همه بچهها از شرایط یکسانی برای مراقبت برخوردار نیستند.
انواع حضانت فرزندان
در حالت کلی حضانت فرزند به دو نوع حضانت موقت و حضانت دائم دستهبندی میشود. در ادامه هرکدام را به طور مجزا برای شما توضیح خواهیم داد.
حضانت موقت
حضانت موقت معمولا زمانی به یکی از زوجین یا مسئولین حضانت داده میشود که میان زن و مرد برای گرفتن فرزند اختلافی وجود داشته باشد. در این شرایط دادگاه به طور موقت و برای مدت زمان معینی، حضانت فرزند را به یکی از آشنایان درجه یک یا یکی از والدین میدهد تا درمورد حکم دائمی تصمیمگیری شود.. بنابراین تا زمانی که برای حضانت دائم تعیین تکلیف نشود، قاضی میتواند از حکم حضانت موقت استفاده نماید.
حضانت دائم
حال اگر زوجین با یکدیگر به توافق برسند یا دادگاه درمورد حضانت به صورت قطعی تصمیمگیری کند، حضانت دائم فرزند به یکی از زوجین یا شخص مسئول داده میشود. نکته مهمی که باید مدنظر داشته باشید این است که در بعضی از مواقع میتوان از شخص مقابل سلب حضانت کرد. یعنی اگر فرد مسئول از شرایط لازم برخوردار نباشد، حضانت فرزند از تو سلب شده و کودک به شخص دیگری داده میشود.
شرایط حضانت فرزند برای والدین
در این بخش به شرایط کلی پدر و مادر برای کسب حضانت فرزند میپردازیم. برای اینکه هریک از والدین بتوانند حضانت کودک را برعهده بگیرند باید از شرایط زیر برخوردار باشند:
بلوغ
منظور از به بلوغ رسیدن مسئول حضانت این است که شخص موردنظر از حالت صغر سن خارج شده و از توانایی زاد و ولد برخوردار باشد. همچنین بتواند خوب را از بد تشخیص بدهد. براساس قانون این بلوغ برای دختران در نه سالگی تمام و برای پسران در پانزده سال تمام رخ میدهد.
عقل
شخصی که نگهداری کودک برعهده او گذاشته میشود، باید عاقل باشد و از سلامت روانی کامل برخوردار باشد. به همین دلیل یکی از شرایط مهم حضانت فرزند، عاقل بودن مسئول حضانت، اعم از پدر و مادر است. چنانچه فرد دارای جنون یا دیوانگی باشد، از قوای عقلی سالمی برخوردار نبوده و نمیتواند از کودک به خوبی نگهداری کند.
اگر به دنبال یک وکیل پایه یک دادگستری حرفه ای در تهران هستید اینجا کلیک کنید
توانایی عملی
سومین شرط برای اخذ حضانت بچه، توانایی عملی فرد است. اما منظور از توانایی عملی این است که شخص موردنظر باید هم از لحاظ جسمانی، هم رفتاری و هم از لحاظ روانی در وضعیت مطلوبی باشد و بتواند از کودک مواظبت کرده و احتیاجات او را برآورده کند.
شایستگی اخلاقی
براساس ماده ۱۱۷۳ قانون مدنی، اگر شخصی که مسئول حضانت بچه است، به خوبی از او مراقبت نکند و کودک در اثر این سهلانگاری یا انحطاط اخلاقی، دچار مشکل جسمانی یا تربیت اخلاقی بشود، دادگاه اجازه دارد حضانت او را به شخص دیگری منتقل کند. طبق این ماده، شایستگی اخلاقی، یکی از پراهمیتترین شروطی است که برای کسب حضانت فرزند درنظر گرفته میشود.
اسلام
در قوانین رسمی جمهوری اسلامی ایران، به شکل مستقیم اشارهای به شرط اسلام و مسلمان بودن والدین برای حضانت کودک نشده است. اما با توجه به ماده ۱۱۹۲ قانون مدنی، میتوان گفت که اگر طفلی مسلمان باشد و یکی از والدین از دین اسلام خارج شده و کافر گردد، حضانت کودک از وی سلب خواهد شد. چرا که این عمل، مخالف مصلحت طفل خواهد بود و آن را تحت آسیب و خطر قرار میدهد.
شبکه های اجتماعی اوان
|
عدم ابتلا به بیماری واگیردار
چنانچه پدر یا مادری که حضانت بچه با اوست به یک بیماری واگیردار مبتلا شده باشد که طفل هم در خطر آن قرار بگیرد، حضانت از والد سلب میشود تا زمانی که سلامت خود را به شکل کامل به دست بیاورد. دلیل این مساله این است که با توجه به تاکید قانون مدنی و قانون حمایت خانواده بر مصلحت طفل، مبتلا شدن کودک به یک بیماری واگیردار و خطرناک میتواند سلامت او را دچار مشکل کرده و او را در خطر مرگ قرار بدهد. به همین علت، اگر وجود این بیماری برای دادگاه اثبات گردد، می توان از مسئول حضانت، سلب حضانت کرد.
عدم ازدواج با شخص دیگر
مطابق با ماده ۱۱۷۰ قانون مدنی، اگر مادر با شخص دیگری ازدواج کند، حق حضانت فرزند از او گرفته خواهد شد. البته این مورد به شکل صرف نمیتواند دلیل سلب حضانت باشد. چرا که ممکن است براساس صلاحدید دادگاه، شرایط فرزند درکنار مادر بهتر و مناسبتر باشد. همچنین مادر میتواند همسر خود را به دادگاه معرفی کرده و قاضی را متقاعد کند که همسرش شخص صالح و خوبی است و زندگی کردن بچه با آنها، مصلحت کودک را به خطر نمیاندازد.
نمونه رای تجدیدنظر با موضوع لغو حضانت
شرایط گرفتن حضانت فرزند توسط مادر
اگر مادر بتواند با سند و مدرک به دادگاه ثابت کند که پدر بچه دارای انحراف اخلاقی است و صلاحیت نگهداری کودک را ندارد، دادگاه حضانت را از پدر سلب کرده و آن را به مادر واگذار میکند. در ادامه به برخی از شرایط سلب حضانت پدر توسط مادر اشاره میکنیم.
- فساد اخلاقی و فحشا
- اعتیاد به مواد مخدر و ضرب و شتم کودک
- ابتلا به بیماریهای اعصاب و روان
- سوء استفاده از کودک
اگر مادر بتواند یکی از موارد بالا را به قاضی ثابت کند، حق حضانت کودک از پدر گرفته شده و به مادرش داده میشود. البته لازم است بدانید که فرایند گرفتن حضانت بچه توسط مادر بسیار سخت و دشوار است. چرا از که وضعیت اخلاقی، رفتاری و سلامت روان مادر هم بررسی خواهد شد. درصورت تایید شدن همه این موارد و سلامت کامل مادر، سپس حضانت به او واگذار میگردد.
یکی دیگر از شرایط که سبب واگذاری حضانت فرزند به مادر میشود این است که جدایی فرزند از مادرش سبب ایجاد مشکلات روحی و عسر و حرج برای کودک شده است.
نحوه گرفتن حضانت فرزند از پدر
برای گرفتن حضانت کودک از پدر، در قانون ایران تنها دو روش وجود دارد. روش اول این است که مادر بتواند انحرافات اخلاقی و فاسد بودن پدر را با سند و مدرک به دادگاه ثابت نماید. روش دوم این است که مادر از برخی امتیازات خودش مانند مهریه و نفقه زندگی مشترک بگذرد و در قبال آن حضانت فرزند را برعهده بگیرد.
حضانت فرزند بعد از فوت پدر
یکی از نادرستترین باورهایی که در جامعه وجود دارد این است که اگر پدر فوت کند، حضانت او برعهده جد پدری یا پدربزرگ خواهد بود. درحالی که این امر با موضوع قیم بودن یا ولایت کاملا متفاوت است. براساس قانون مدنی، چنانچه یکی از والدین فوت کنند، حضانت کودک با دیگری خواهد بود. درنتیجه اگر پدر خانواده از دنیا برود، دادگاه حضانت فرزندان را به مادر میدهد و جد پدری یا همان پدربزرگ نمیتواند در این امر ادعایی داشته باشد. مگر آن که دادگاه تشخیص بدهد که مادر از شرایط مناسب برای نگهداری از کودک برخوردار نیست و صلاحیت این مورد را ندارد.
یکی دیگر از پرسشهای چالشی این است که اگر پس از فوت پدر، مادر مجددا ازدواج کند، همچنان میتواند حضانت را برعهده داشته باشد یا خیر. در پاسخ به این پرسش باید بگوییم که حتی اگر پدر فوت کند و مادر مجددا ازدواج کند، تفاوتی در حضانت فرزند ایجاد نشده و مادر همچنان میتواند کودک را بزرگ کند.
پس گرفتن حضانت فرزند از مادر
طبق قوانین مدنی ایران، به دلیل احتیاج طفل به عاطفه و مهر و محبت مادر، کودکان تا سن ۷ سالگی در اختیار مادر خواهند بود. اما این شرط نیز درصورتی است که با مصلحت کودک تضاد نداشته باشد. به عنوان مثال اگر مادر دارای اعتیاد زیان آور، فساد و فحشا، بیماری روانی و… باشد حضانت از او سلب میگردد.
چنانچه پدر یا یکی از اقوام درجه یک مثل عمه یا عمو شاهد یکی از موارد بالا باشد، میتواند آن را در دادگاه مطرح کرده و در دعوی سلب حضانت کودک از مادر از آن استفاده کند. دادگاه پس از تحقیق و اطمینان از صحت این موضوع، حضانت بچه را از مادر گرفته و به پدر واگذار میکند.
حضانت فرزند بالای ۱۸ سال با چه کسی است؟
پیش از این به شما گفتیم که تا سن ۷ سالگی حضانت کودک با مادر بوده و پس از آن به پدر واگذار میگردد. اما ممکن است این سوال در ذهن شما شکل بگیرد که پس از بالغ شدن تکلیف حضانت فرزند با چه کسی خواهد بود؟
در پاسخ به این پرسش باید گفت که پس از بلوغ فرزند، او خود میتواند تصمیم بگیرد که قصد دارد با کدام یک از والدین زندگی کند. دادگاه و والدین نیز موظف هستند به تصمیم او احترام بگذراند.
براساس قانون مدنی سن بلوغ در دختران نه سال قمری تمام و در پسران پانزده سال تمام قمری است. پس از رسیدن به ۱۸ سالگی و وارد شدن به سن قانونی نیز، فرزند از حضانت طرفین خارج میشود و بحث حضانت به کلی منتفی میگردد.
شرایط ملاقات فرزند پس از حضانت
تعیین کردن حق ملاقات و شرایط آن توسط دادگاه مشخص میشود. در مواقعی که حضانت فرزند به یکی از والدین داده میشود، فردی که سرپرستی کودک را برعهده ندارد اجازه دارد در زمانهای معینی به ملاقات کودک برود و او را ببیند.
در ابتدای کار، قاضی شرایط ملاقات مثل زمان و مکان آن را برعهده والدین میگذارد. اما اگر طرفین نتوانند در این مورد به توافق برسند، دادگاه این کار را انجام خواهد داد. اگر کسی که حضانت بچه برعهده اوست از ملاقات بچه خودداری کند، پدر یا مادری که سرپرستی کودک را ندارد میتواند برعلیه او شکایت تنظیم کند.
اگر به دنبال یک وکیل ملکی حرفه ای در تهران هستید اینجا کلیک کنید
نفقه فرزند پس از اخذ حضانت توسط مادر
هر بچهای که با پدرش زندگی نکند، واجبالنفقه است. یعنی پدر وظیفه دارد به او نفقه پرداخت کند. منظور از نفقه هزینههای زندگی فرزند است. هنگامی که فرزند با مادرش زندگی میکند و حضانت فرزند برعهده پدر نیست، پدر باید نفقه فرزند را بپردازد. یکی از مهمترین وظایف والدین و مخصوصا پدر خانواده براورده کردن نیازها و خواستههای اعضای خانواده است.
لازم به ذکر است که میزان نفقه هر فرزند با توجه به سن او متفاوت خواهد بود. اما به طور کلی پدر تا سن ۱۸ سالگی وظیفه پرداخت آن را برعهده دارد. پدر باید هزینه تحصیلات فرزندان خود را تامین کرده و اگر فرزند دختر داشته باشد، وظیفه دارد هزینه جهیزیه او را نیز بدهد. حتی اگر پدر فرزند معلول داشته باشد هم باید همه هزینههای آن را پرداخت کند. چنانچه پدر از پرداخت کردن نفقه فرزندان امتناع ورزد، مادر یا سرپرست بچهها میتواند از او شکایت کند و او را به مدت ۶ ماه به زندان بیاندازد.
اما اگر پدر فوت کند، آنگاه پرداخت نفقه فرزندان برعهده چه کسی خواهد بود؟ در شرایطی که پدر فوت کرده باشد یا از قدرت مالی پرداخت نفقه برخوردار نباشد، پرداخت هزینه نفقه بر عهده جد پدری فرزندان یا همان پدربزرگ آنها است. حال اگر پدربزرگ نیز درگذشته باشد یا توانایی پرداخت نداشته باشد، پرداخت نفقه فرزندان برعهده مادر خواهد بود.
مدارک لازم برای دریافت حضانت فرزند
برای اخذ حضانت فرزند باید دادخواست و لوایح مشخصی را تنظیم کنید. برای این کار نیز به مدارکی نیاز دارید که در ادامه به آنها اشاره میکنیم. این مدارک عبارتند از:
- شناسنامه و مدارک هویتی معتبر
- سند ازدواج
- سند طلاق
- کارت ملی
- استعلام پزشکی قانونی
- درخواست تحقیق محلی یا مستندات آن درصورت وجود
- درخواست جلب نظر کارشناس
- مدارک و مستندات دیگر مثل شهادت شهود، سوگند و…
سوالات متداول
واگذاری حضانت فرزندان پس از طلاق، به سن آنها بستگی دارد. براساس قانون بچه تا ۷ سالگی درکنار مادر و پس از آن با پدر خواهد بود.
حضانت فرزند تا هفت سالگی باید با مادر باشد. برای کسب اطلاعات بیشتر در این مورد میتوانید به بخشهای قبلی این مقاله مراجعه کنید.
پس از رسیدن به سن بلوغ بچه خود میتواند انتخاب کند که با پدر زندگی کند یا با مادر.
نظرات ارزشمند شما به ما کمک میکند تا خدمات خود را در زمینه حضانت فرزند بهبود بخشیم. لطفاً تجربه خود را با ما و دیگران به اشتراک بگذارید.
از طریق دکمه زیر میتوانید لینک صفحه را اشتراک گذاری کنید.



