دسته بندی :

آخرین مطالب سایت

اینستاگرام ما

ما را فالو کنید

نکات کلیدی در رابطه با خلع ید

خلع ید
لینک مقاله را به اشتراک بگذارید: https://oonelaw.com/dispossession

دعوی خلع ید و نحوه طرح دعوی در دادگاه

اگر ملکی اعم از زمین، خانه ، آپارتمان یا مغازه که دارای سند رسمی است ، به صورت غیر قانونی در تصرف شخصی غیر از مالک باشد ، کسی که سند مالکیت به نام اوست میتواند برای تخلیه ملک ، دعوی خلع ید مطرح کند.

همچنین اگر ملک مشاعی در تصرف برخی از مالکین باشد; سایر مالکین میتوانند برای تخلیه ی ملک; دادخواست خلع ید را علیه شرکایی که ملم در تصرف آنها است تقدیم کند.

طرفین دعوی

مالک ملک میتواند به عنوان خواهان ، علیه متصرف غیر قانونی ملک ( به عنوان خوانده ) اقامه ی دعوی کند و از دادگاه رفع تصرف غیر مجاز خوانده را به همراه تحویل ملک تقاضا کند.

مرجع صالح برای رسیدگی

طبق قانون آیین دادرسی مدنی، کلیه دعاوی راجع به اموال غیر منقول در دادگاهی اقامه میشوند که مال غیر منقول در حوزه آن واقع شده است.

نحوه ی اجرای رای

بعد از اینکه حکم خلع ید قطعی شد; مطابق قواعد عمومی آیین دادرسی مدنی ، اجراییه صادر و به متصرف ابلاغ میشود که ظرف ۱۰ روز از تاریخ ابلاغ اجراییه نسبت به مفاد رای اقدام کند . در صورت تداوم تصرف از سوی محکوم علیه ، اجرای احکام از طریق ضابطین قضایی ، اقدام به تخلیه ی ملک میکند.

مطالب بیشتر  امور اجرای احکام

این دعوی دارای چهار رکن است که این چهار رکن عبارتند از :

  • مالکیت رسمی خواهان بر ملک
  • غیر منقول بودن مال مورد تصرف
  • احراز تصرف خوانده بر ملک
  • غیر قانونی بودن تصرف متصرف

دعوی خلع ید فرع بر مالکیت است و اولین شرط دعوی این است که خواهان ، مالک رسمی ملک باشد . بنابر این در املاکی که ثبت نشده است ، ضمن دادخواست خلع ید باید دادخواست اثبات مالکیت نیز طرح شود.

بازداشت و یا در رهن بودن ملک، مانع استماع دعوی نخواهد بود.

طرح دعوی خلع ید در دادگاه حقوقی مانع شکایت کیفری به عنوان رفع تصرف عدوانی نمیباشد.

اگر مبنای تصرف خوانده ، قراردادی باشد که مهلت آن به اتمام رسیده باشد و متصرف; متعهد به تخلیه ی ملک است به جای دادخواست خلع ید باید دعوی تخلیه ی ید تقدیم شود.

اجرای حکم خلع ید از ملک ، منوط به تخلیه و تحویل ملک است; ولی در برخی موارد از جمله در مورد املاک مشاع ، دادگاه فقط ملک را تخلیه میکند; اما به هیچ یک از مالکین مشاعی ، ملک را تحویل نمیدهد.

دعوای خلع ید

مطالبه اجرت المثل ضمن دادخواست

در ضمن در دادخواست ، میتوان الزام متصرف به پرداخت اجرت المثل ایام تصرف را نیز از دادگاه مطالبه کرد . در دعوای خلع ید از ملک مشاع ، بهتر است که دعوی علیه همه ی شرکا مطرح شود.

اگر بین مالکین مشاع ، تقسیم نامه وجود داشته باشد ، نمیتوان دادخواست خلع ید مطرح کرد.

اگر متصرف در ملک ،بدون اذن مالک اقدام به ساخت بنا و یا کاشت درخت کرده باشد; حتی با صدور حکم نیز نمیتوان اقدام به تخریب بنا و یا قطع درخت ها کرد و خواهان باید در ضمن دادخواست خلع ید; قلع و قمع بنا و قطع اشجار را نیز بخواهد. به عبارت دیگر اجرای حکم ، منوط به قلع و قمع بنا و یا قطع اشجار است و تا قبل از آن حکم اجرا نمی شود .

اگر متصرف در ملک با اجازه ی مالک; اقدام به ساخت بنا و یا کاشت درخت کرده باشد; نمیتوان حکم به خلع ید و قلع و قمع بنا و یا قطع درخت ، صادر کرد; زیرا متصرف قانونا مالک بنا و یا درخت است.

تصرف ملک به شبهه

اگر برای دادگاه محرز شود که فردی که ملک را متصرف شده است ، بدون سوء نیت و بر اثر اشتباه محاسباتی در ملک ، بنا ساخته و یا درخت غرس کرده است و میزان ضرر که در نتیجه ی قلع و قمع به متصرف وارد میشود ، بیشتر از ضرر مالک است ، در صورت موافقت متصرف به پرداخت قیمت زمین به مالک ، دادگاه حکم به خلع ید نمی دهد ، بلکه حکم به پرداخت قیمت زمین توسط متصرف و اصلاح سند به نام متصرف صادر میکند.

تکلیف وراث در صورت فوت مالک

چنان چه مالک ملک فوت کند; هر یک از ورثه می توانند به طرفیت سایر وراث که در ملک تصرف دارن; دادخواست خلع ید تقدیم کنند.

اگر شخصی به صورت رسمی; مالک منافع ملک باشد و شخص دیگری به صورت غیر قانونی ملک را تصرف کند; مالک منافع ملک میتواند دعوی خلع ید را علیه متصرف غیر قانونی مطرح کند. بر این اساس مستاجری که قرارداد اجاره ی رسمی در دست دارد ، حق دارد علیه متصرف غاصب ، طرح دعوی کند.

مستندات قانونی

ماده ۳۱۳ قانون مدنی

هر گاه کسی در زمین خود با مصالح متعلقه به دیگری بنائی سازد یا درخت غیر را بدون اذن مالک در آن زمین غرس کند صاحب مصالح‌ یا درخت میتواند قلع یا نزع آن را بخواهد مگر این که به اخذ قیمت تراضی نمایند.

ماده ۳۱۴ قانون مدنی

اگر در نتیجه عمل غاصب قیمت مال مغصوب زیاد شود; غاصب حق مطالبه قیمت زیادی را نخواهد داشت; مگر اینکه آن زیادتی عین‌باشد که در این صورت عین زاید متعلق به خود غاصب است.

ماده ۵۸۱ قانون مدنی

تصرفات هر یک از شرکاء در صورتی که بدون اذن یا خارج از حدود اذن باشد; فضولی بوده و تابع مقررات معاملات فضولی خواهد بود.

ماده ۵۸۲ قانون مدنی

شریکی که بدون اذن یا در خارج از حدود اذن تصرف در اموال شرکت نماید ضامن است.

ماده ۴۳ قانون اجرای احکام مدنی

در مواردی که حکم خلع ید علیه متصرف ملک مشاع به نفع مالک قسمتی از ملک مشاع صادر شده باشد; از تمام ملک خلع ید می‌شود; ‌ولی تصرف محکوم‌له در ملک خلع ید شده مشمول مقررات املاک مشاعی است.

ماده ۴۴ قانون اجرای احکام مدنی

اگر عین محکوم به در تصرف کسی غیر از محکوم‌علیه باشد این امر مانع اقدامات اجرایی نیست مگر اینکه متصرف مدعی حقی از عین‌یا منافع آن بوده و دلائلی هم ارائه نماید در این صورت دادورز (‌مامور اجرا) یک هفته به او مهلت می‌دهد تا به دادگاه صلاحیتدار مراجعه کند و در‌صورتی که ظرف پانزده روز از تاریخ مهلت مذکور قراری دائر به تاخیر اجرای حکم به قسمت اجرا ارائه نگردد عملیات اجرایی ادامه خواهد یافت.

ماده ۴۵ قانون اجرای احکام مدنی

هر‌گاه در محلی که باید خلع ید شود اموالی از محکوم‌علیه یا شخص دیگری باشد; و صاحب مال از بردن آن خودداری کند; و یا به او‌ دسترسی نباشد دادورز (‌مامور اجرا) صورت تفصیلی اموال مذکور را تهیه و به ترتیب زیر عمل می‌کند:

  • اسناد و اوراق بهادار و جواهر و وجه نقد به صندوق دادگستری یا یکی از بانک‌ها سپرده می‌شود.
  • اموال ضایع شدنی و اشیایی که بهای آن‌ها متناسب با هزینه نگاهداری نباشد; به فروش رسیده و حاصل فروش پس از کسر هزینه‌های مربوط به‌صندوق دادگستری سپرده می‌شود تا به صاحب آن مسترد گردد.
  • در مورد سایر اموال دادورز (‌مامور اجرا) آن‌ها را در‌‌همان محل یا محل مناسب دیگری محفوظ نگاهداشته و یا به حافظ سپرده و رسید دریافت‌می‌دارد.
ماده ۴۸ قانون اجرای احکام مدنی

در صورتی که در ملک مورد حکم خلع ید زراعت شده و تکلیف زرع در حکم معین نشده باشد به ترتیب زیر رفتار می‌شود:

اگر موقع برداشت محصول رسیده باشد محکوم‌علیه باید فوراً محصول را بردارد; والا دادورز (‌مامور اجرا) اقدام به برداشت محصول نموده و هزینه‌های ‌مربوط را تا زمان تحویل محصول به محکوم‌علیه از او وصول می‌نماید; هرگاه موقع برداشت محصول نرسیده باشد اعم از اینکه بذر روییده یا نروییده ‌باشد محکوم‌له مخیر است; که بهای زراعت را بپردازد و ملک را تصرف کند یا ملک را تا زمان رسیدن محصول به تصرف محکوم‌علیه باقی بگذارد; و‌ اجرت‌المثل بگیرد. تشخیص بهای زراعت و اجرت‌المثل با دادگاه خواهد بود و نظر دادگاه در این مورد قطعی است. لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک ‌لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارات وارده به املاک

خلع ید

‌مصوب ۱۳۵۸٫۹٫۲۷

‌ماده واحده – در دعاوی راجع به رفع تجاوز و قلع ابنیه و مستحدثات غیر مجاز در املاک مجاور هر گاه محرز شود که طرف دعوی یا ایادی قبلی او‌قصد تجاوز نداشته و در اثر اشتباه در محاسبه ابعاد یا تشخیص موقع طبیعی ملک یا پیاده کردن نقشه ثبتی یا به علل دیگری که ایجادکننده بناء یا ‌مستحدثات از آن بی‌اطلاع بوده تجاوز واقع شده و میزان ضرر مالک هم با مقایسه با خساراتی که از خلع ید و قلع بنا و مستحدثات متوجه طرف‌می‌شود به نظر دادگاه نسبتاً جزیی باشد در صورتی که طرف دعوی قیمت اراضی مورد تجاوز را طبق نظر کارشناس منتخب دادگاه تودیع نماید دادگاه‌ حکم به پرداخت قیمت اراضی و کلیه خسارات وارده و اصلاح اسناد مالکیت طرفین دعوی می‌دهد و در غیر این صورت حکم به خلع ید و قلع بناء و‌مستحدثات غیر مجاز داده خواهد شد.

مطالب بیشتر  امور اجرای احکام

‌تبصره ۱ – منظور از قیمت اراضی در این ماده بالاترین قیمت آن از تاریخ تجاوز تا تاریخ صدور حکم خواهد بود.

‌تبصره ۲ – در صورتی که تجاوز به راضی مجاور موجب کسر قیمت باقیمانده آن نیز بشود در احتساب ضرر مالک اراضی، منظور خواهد شد.

‌تبصره ۳ – مقررات این قانون نسبت به دعاوی مطروحه‌ای که تا تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون به حکم قطعی منتهی نشده لازم‌الرعایه است و‌هرگاه حکم قطعی صادر شده و اجراء نشده باشد ذینفع می‌تواند با استناد به این قانون ظرف مدت ۲ ماه از تاریخ لازم‌الاجرا شدن این قانون تقاضای ‌اعاده دادرسی نماید.

کیمیا رضایی – وکیل پایه یک دادگستری

    سوالات حقوقی خود را در فرم زیر وارد نمایید. مشاوران ما به زودی پاسخگو خواهند بود

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. قسمتهای مورد نیاز علامت گذاری شده اند*

    × واتساپ