اموال تاجر ورشکسته و شرایط توقیف

اموال تاجر ورشکسته، گروه وکلای حقوقی اوان، ۰۹۰۲۱۱۴۶۳۱۷، اموال ورشکسته ، اموال تاجر، توقیف اموال ورشکسته

لینک مقاله را به اشتراک بگذارید:

https://oonelaw.com/

Bankrupt_merchant_property

اموال تاجر ورشکسته

اموال تاجر ورشکسته، اموال تاجری است که از پرداخت دیون خود ناتوان گردیده است. معاملات تاجر ورشکسته پس از صدور حکم ورشکستگی، به طور اصولی باطل است. معاملات تاجر در این دوره را که در مورد قرارداد ارفاقی منعقد شده است تا صدور حکم بطلان یا فسخ این قرارداد نافذ دانسته، مگر اینکه معلوم شود این معامله به قصد اضرار انجام شده است. تاجر ورشکسته بعد از صدور حکم ورشکستگی از مداخله در اموال خود ممنوع است.

برای عضویت در صفحه اینستاگرام کلیک کنید

در این مقاله به موضوعات ذیل پرداخته شده است:

• مهر و موم اموال تاجر ورشکسته
•  اموال تاجر ورشکسته در شرکت تجاری
• مستثنی نمودن اموال تاجر ورشکسته
• منع مداخله در اموال تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم ورشکستگی
• تاریخ منع مداخله در اموال تاجر ورشکسته
• ماهیت حقوقی منع مداخله در اموال
• محدوده‌ منع مداخله اموال تاجر ورشکسته
• آثار ممنوعیت مداخله و تصرف در اموال
• ضمانت اجرای منع مداخله‌ در اموال تاجر ورشکسته
• معاملات قبل از توقف

• معاملات بین تاریخ توقف و قبل از صدور حکم ورشکستگی
• معاملات تاجر ورشکسته پس از صدور حکم ورشکستگی
• مهر و موم اموال تاجر ورشکسته
• رفع مهر و موم از اموال تاجر ورشکسته
• فروش های قبل از قطعیت حکم توقف
• اموال فاسد شدنی
• نگهداری اموالی با هزینه های غیر متناسب
• اموالی با قیمت معین در بازار‌یا بورس
• وضعیت سایر اموال
• وکیل متخصص امور ورشکستگی اوان

مهر و موم اموال تاجر ورشکسته

اولین اقدام تصفیه امور تاجر ورشکسته، مهر و موم نمودن اموال وی است. دادگاهی که حکم ورشکستگی را صادر می نماید، در حکم خود دستور مهر و موم اموال تاجر را نیز صادر می کند. مهر و موم باید فورا توسط عضو ناظر به عمل آید. اگر تاجر ورشکسته فرار کرده یا تمام یا قسمتی از دارایی خود را مخفی نموده باشد، امین صلح می تواند با تقاضای یک یا چند نفر از طلبکاران و قبل از صدور حکم ورشکستگی، فورا اقدام به مهر و موم نماید و باید این اقدام خود را به دادستان اطلاع دهد. انبارها، حجره ها، صندوق، اسناد، دفاتر، اوراق، نوشته ها و اسباب و اثاثیه تجارتخانه و منزل تاجر مهر و موم شود.

 اموال تاجر ورشکسته در شرکت تجاری

• اگر حکم ورشکستگی شرکتهای تضامنی، نسبی یا مختلط صادر شود،
• اموال شخصی شرکاء ضامن مهر و موم  نخواهد شد،
• مگر اینکه حکم ورشکستگی آنها نیز ضمن حکم ورشکستگی شرکت یا به موجب حکم جداگانه ای صادر شده باشد. اگر مهر و موم قبل از تعیین مدیر تصفیه به عمل نیامده باشد، وی تقاضای انجام آن را خواهد نمود. مستثنیات دین موضوع  ماده ۵۲۴ قانون آیین دادرسی مدنی از مهر و موم معاف است و تحت اختیار تاجر ورشکسته گذاشته می شود. اگر تصفیه امور تاجر توسط اداره تصفیه انجام شود، به محض آنکه حکم ورشکستگی قابل اجراء شد و رونوشت آن به اداره تصفیه رسید، اداره صورتی از اموال تاجر ورشکسته را برداشت می نماید و اقدامات لازم را برای حفظ آنها به عمل می آورد. مانند مهر و موم کردن آنها.

 مستثنی نمودن اموال تاجر ورشکسته

دومین اقدام تصفیه امور تاجر ورشکسته، استثنا کردن برخی از اموال تاجر ورشکسته از توقیف است. مستثنی کردن برخی از اموال از توقیف با درخواست مدیر تصفیه و اجازه عضو ناظر صورت می گیرد. اشیاء ذیل را می توان با اجازه عضو ناظر از مهر و موم مستثنی کرده و اگر مهر و موم شده است از توقیف خارج کرد.

مستثنیات اموال تاجر ورشکسته شامل موارد ذیل است:

• – لباس ها و اسبابی که برای برآورده نمودن نیازهای ضروری روزمره زندگی تاجر ورشکسته و خانواده او لازم است.
• – اشیایی که ممکن است بزودی از بین برود شود یا دچار کسر قیمت شود.
• – اشیایی که برای به کار انداختن سرمایه تاجر ورشکسته و استفاده از آن لازم است. این اشیاء در صورتی توقیف نمی شود که توقیف آنها موجب ضرر طلبکاران باشد.

منع مداخله در اموال تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم ورشکستگی

تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم ورشکستگی از مداخله در اموال خود حتی اموالی که ممکن است پس از صدور حکم ورشکستگی به او برسد، ممنوع است و مدیر تصفیه یا نماینده‌ی اداره‌ی تصفیه در تمام اختیارات و حقوق مالیِ تاجر، جانشین او می‌شود. حکم ورشکستگی در این مورد دارای اثر عام است و نسبت به تمام اموال تاجر مؤثر است. تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم از مداخله در تمام اموال خود حتی آن‌چه که ممکن است در مدت ورشکستگی عاید او گردد ممنوع است. دلیل این حکم این است که ممکن است تاجر ورشکسته در اموال خود تصرفاتی نماید که به ضرر طلبکارها باشد و اموال چنین تاجری نیز وسیله پرداخت بدهی‌های او می‌باشد؛ لذا قانون تاجر ورشکسته را از مداخله در اموال خود ممنوع کرده است.

تاریخ منع مداخله در اموال تاجر ورشکسته

تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم ورشکستگی از مداخله در اموالش منع می‌گردد نه از تاریخ توقف. زیرا اشخاص طرف معامله با تاجر بدون اطلاع از وضع مالی او، مبادرت به عقد قراردادهایی با او می‌نمایند و اگر چنین قراردادهایی را به علت توقف باطل بدانیم، اشخاص مذکور متضرر می‌شوند.

ماهیت حقوقی منع مداخله در اموال

ممنوعیت تاجر از مداخله و تصرف در اموال خود به معنای حَجر درحقوق مدنی که ناشی از صغر سن یا نقص یا اختلال قوای دماغی می‌باشد، نیست بلکه منظور سلب اختیار تصرف در اموال است. البته باید توجه داشت که این منع مداخله به معنای سلب مالکیت اموال یا عدم اهلیت تاجر ورشکسته نمی‌باشد. دلیل این حجر و ممنوعیت تاجر ورشکسته به دلیل حمایت از طلبکاران است تا اموال تاجر در دسترس باشد و طلب طلبکاران از آن اموال پرداخته شود و تاجر نتواند با داشتن اختیار اداره‌ اموال خود، آنها را به ضرر طلبکاران به اشخاص دیگر منتقل نماید.

محدوده‌ منع مداخله اموال تاجر ورشکسته

منع مداخله تاجر از تصرف در اموالش شامل تمام اموال تاجر ورشکسته می‌شود. این ممنوعیت هم شامل اموال موجود در تجارت‌خانه‌ی تاجر و هم شامل اموال شخصی او می‌شود. هم چنین شامل تمام اموالی که در مدت ورشکستگی به او می‌رسد نیز می‌شود. در صورتی که پس از صدور حکم ورشکستگی به تاجر ارثی برسد و او آن را قبول نماید. این اموال که از طریق ارث به او رسیده نیز میان طلبکاران تقسیم می‌شود.

آثار ممنوعیت مداخله و تصرف در اموال

آثار و نتایج منع مداخله‌ی تاجر ورشکسته عبارتند از:

• – تاجر ورشکسته از تاریخ صدور حکم ورشکستگی حق عقد قرارداد در مورد اموال خود را ندارد مثال نمی‌تواند یکی از اموال خودش را وثیقه‌ی بدهی‌اش قرار دهد.
• -از تاریخ صدور حکم ورشکستگی هرگونه پرداختی به طلبکاران یا اشخاص دیگر ممنوع است و درصورتی که پرداختی صورت گیرد، مبلغ پرداخت شده قابل استرداد می‌باشد.
• -هرگاه یکی از طلبکاران تاجر، پس از صدور حکم ورشکستگی به تاجر بدهکار شود، بدهکار باید بدهی خود را به مدیر تصفیه بدهد و برای دریافت طلب خود از تاجر ورشکسته مانند سایر طلبکاران خواهد بود و در صف طلبکاران قرار می‌گیرد.
• – تاجر ورشکسته حق انعقاد قرارداد داوری را ندارد؛ زیرا شخصی که اهلیت اقامه‌ی دعوا ندارند نمی‌تواند اختلاف خود را به داوری ارجاع دهد. برطبق ۳ ماده ۸۴  قانون آیین دادرسی مدنی ورشکسته نیز اهلیت و توانایی اقامه‌ دعوا ندارد. اثر منع مداخله‌ی تاجر ورشکسته این است که او نمی‌تواند عملی انجام دهد که موجب تغییر در دارایی او می‌شود یعنی نمی‌تواند اموال خود را بفروشد یا نسبت به پرداخت بدهی و وصول طلب‌هایش اقدام نماید. این امور باید توسط مدیر تصفیه صورت گیرد.

ضمانت اجرای منع مداخله‌ در اموال تاجر ورشکسته

قانون برای حفظ اموال تاجر ورشکسته و جلوگیری از ضرر و زیان طلبکاران، انجام برخی معاملات را در مورد اموال او ممنوع نموده است. معاملات تاجر ورشکسته در مورد اموالش ممکن است در سه زمان انجام گیرد:

معاملات قبل از توقف

در صورت حصول شرایط زیر معاملات تاجر در مورد اموالش قبل از توقف قابل فسخ می‌باشد:

• وقوع معامله قبل از تاریخ توقف تاجر ورشکسته باشد.
• معامله به قصد فرار از دین یا به قصد ضرر زدن به طلبکارها باشد.
• معامله موجب ضرری بیش از یک چهارم قیمت مال در زمان انجام آن معامله باشد.
• طرف معامله قبل از صدور حکم فسخ معامله تفاوت قیمت را نپرداخته باشد.
• از تاریخ وقوع معامله بیش از دو سال نگذشته باشد.

معاملات بین تاریخ توقف و قبل از صدور حکم ورشکستگی

از تاریخ توقف، تاجر باید از انجام کلیه‌ی معاملاتی که به زیان طلبکاران است خودداری نماید. به همین دلیل ماده ۴۲۳ قانون تجارت مقرر کرده است که هرگاه تاجر بعد از توقف معاملات ذیل را انجام دهد، باطل و است:

• – هر صلح محاباتی یا هبه و به طور کلی هر نقل و انتقال بلاعوض اعم از این‌که راجع به منقول یا غیرمنقول باشد.
• – تأدیه هر قرض اعم از حال یا مؤجل به هر وسیله که به عمل آمده باشد.
• – هر معامله که مالی از اموال منقول یا غیرمنقول تاجر را مقید نماید و به ضرر طلبکاران تمام شود. معاملات معوض تاجر در دوران بعد از تاریخ توقف و قبل از صدور حکم ورشکستگی باطل نیست و برای بطلان این معاملات شرط اساسی ورود ضرر به طلبکاران است.

معاملات تاجر ورشکسته پس از صدور حکم ورشکستگی

تمام معاملات تاجر که پس از تاریخ صدور حکم ورشکستگی انجام شده است باطل خواهد بود. زیرا ماده‌ی ۴۱۸ تاجر ورشکسته را از مداخله در اموالش ممنوع ساخته است لذا معامله‌ تاجر در اموالش پس از صدور حکم باطل می‌باشد. معاملات دیگری غیر از معاملات مذکور در ماده‌ی فوق، در صورتی که مالی و مربوط به اموال باشند و پس از صدور حکم ورشکستگی منعقد شده باشند، باطل هستند.

مهر و موم اموال تاجر ورشکسته

برطبق ماده‌ ۴۳۳ قانون تجارت دادگاه، دستور به مهر و موم اموال تاجر ورشکسته را در حکم ورشکستگی می‌دهد. البته مهر و موم اموال تاجر ورشکسته امری استثنایی است و در صورتی اجرا می‌شود که دادگاه در حکم ورشکستگی، دستور به مهر و موم داده باشد. در صورتی که تاجر بدهکار تمام یا قسمتی از اموال خود را مخفی نموده باشد دادرس دادگاه می‌تواند برحسب تقاضای یک یا چند نفر از طلبکاران فوراً اقدام به مهر و موم اموال او کند و باید بلافاصله این اقدام خود را به دادستان اطلاع دهد.

رفع مهر و موم از اموال تاجر ورشکسته

اگرچه مهر و موم اموال تاجر ورشکسته از وظایف عضو ناظر است اما مستثنیاتِ مهر و موم با اجازه‌ی عضو ناظر و توسط مدیر تصفیه از توقیف خارج می‌گردد. البته فهرست قیمت‌گذاری شده‌ی این اموال به موجب ماده‌ی ۴۵۳ ق.ت به فهرست دارایی ضمیمه می شود. به تقاضای مدیر تصفیه عضو ناظر به او اجازه می‌دهد که اشیای ذیل را از مهر و موم مستثنی کرده و اگر مهر و موم شده است از توقیف خارج نماید و در اختیار تاجر قرار دهد:

• – لباس‌ها و اثاثیه و اسبابی که برای حوائج ضروری تاجر ورشکسته و خانواده او لازم است.
• – اشیایی که ممکن است به زودی، ضایع بشود یا کاهش قیمت داشته باشد.
• – اشیایی که برای به کار انداختن سرمایه‌ی تاجر ورشکسته و استفاده از آن لازم است در صورتی‌که توقیف آن‌ها موجب خسارت طلبکاران باشد. اشیای مذکور در قسمت دوم و سوم باید فوراً تقویم و صورت آن برداشته شود.

فروش های قبل از قطعیت حکم توقف

اجرای حکم ورشکستگی منوط به تقاضای ذینفع نیست و اداره‌ی‌ تصفیه راسا آن را به مرحله اجرا در می‌آورد. ماده ۱۳ قانون تصفیه به این مطلب اشاره دارد. اداره‌ تصفیه حافظ منافع و مصالح ورشکسته و بستانکاران وی می‌باشد. در راستای رسیدن به این هدف اداره‌ تصفیه اموال فاسد شدنی را قبل از قطعیت حکم می‌فروشد و نیز نگهداری اموالی که هزینه های غیر متناسب برای ورشکسته و بستان کاران دارد را هم به فروش می‌رساند، در نتیجه مواد ۲۹ قانون تصفیه و ۴۴۵ قانون تجارت اختصاص به قبل از قطعیت حکم توقف دارد. در این مرحله قانون گذار اجازه فروش پاره‌ای از اموال را به اداره‌ی‌ تصفیه داده است اما در پاره ای از اموال تکلیف مشخص نشده است.

 اموال فاسد شدنی

اگر ورشکسته دارای اموال فاسد شدنی باشد، مانند:

• تره بار،
• میوه،
• و کالاهای خوراکی که تاریخ مصرف معین دارد،
• و امثال آن ها که اگر فورا برای فروش آن ها اقدام نشود ضایع شده، در نتیجه قسمتی از دارایی ورشکسته از بین می‌رود. در این جا اداره‌ی‌ تصفیه موظف است فورا و بدون اتلاف وقت و بدون انتظار جهت صدور قطعیت حکم، باید آن ها را به هر ترتیبی که صلاح می‌داند به فروش رسانده و از فاسد شدن آن ها جلوگیری به عمل آورد.

نگهداری اموالی با هزینه های غیر متناسب

اگر ورشکسته دارای:

• اتومبیل،
• چند راس گاو،
• گوسفند،
• اسب،
• و نظیر این ها باشد و اداره‌ی‌ تصفیه بخواهد اقدام به نگهداری آن ها بنماید، باید هزینه‌ی‌ حفاظت آن‌ها را بپردازد و با توجه به سایر اشکالاتی که معمولا در اداره‌ی‌ این گونه اموال به وجود می‌آید و خطرات احتمالی که پیش می‌آید، به هیچ وجه به صلاح ورشکسته و بستان کاران و اداره‌ی‌ تصفیه نمی‌باشد که فروش آن ها به تاخیر بیفتد.
• طلا،
• و نقره نیز از چنین وضعیتی برخوردار است. زیرا که نگهداری آن دشوار بوده و خطراتی در پی دارد. اما درباره فروش طلا و نقره رعایت ترتیب مذکور در ماده ۴۳ قانون تصفیه برای اداره‌‌ تصفیه الزامی‌ می‌باشد. چون این اشیا دارای‌ یک قیمت حداقل می‌باشند و فروش آن ها به کمتر ازآن قیمت برخلاف مقررات ماده ۴۳ قانون تصفیه خواهد بود. برای تعیین حداقل قیمت این اشیا اداره‌ی‌ تصفیه از نظر کارشناسان متخصص در این زمینه استفاده می‌کند.

اموالی با قیمت معین در بازار‌یا بورس

از جمله این اموال می‌توان اوراق بهادار را نام برد. زیرا نگهداری و حفاظت این گونه اموال تاثیری در قیمت شان نخواهد داشت و برای آن ها باید متحمل زحماتی شد، و شاید هزینه هایی را نیز پرداخت نمود، لذا شایسته است در اولین فرصت برای فروش آن ها مطابق نرخ روز اقدام لازم معمول داشت. اداره‌ی‌ تصفیه این قبیل اموال را، به تجویز بند ۲ ماده ۴۰ قانون تصفیه به صورت عادی انجام می‌دهد. در موارد ۳ گانه فوق با توجه به قسمت اخیر ماده ۲۹ قانون تصفیه، برای جلوگیری از خسارات احتمالی، که در نتیجه تاخیر آن ها پیش می‌آید آن جام مزایده ضرورتی ندارد.

وضعیت سایر اموال

از ماده ۲۹ قانون تصفیه و ماده ۴۴۵ قانون تجارت که ضمن تعریف پاره ای از اموال ورشکسته اجازه فروش فوری و بدون تاخیر آن ها را به اداره‌ی‌ تصفیه داده است، چنین استنباط می‌شود که فروش سایر اموالی که در قالب تعریف مذکور قرار ندارند باید با تاخیر صورت بپذیرد.

در واقع قانون گذار در راستای اجرای موقت حکم توقف و بخاطر حفاظت و حمایت از منافع ورشکسته و بستانکاران، اداره‌ی‌ تصفیه اجازه داده که اقدام به فروش بدون تاخیراین اموال بنماید.

اما آیا در مورد سایر اموال متوقف هم می‌توان به این توجیه توسل جست و قبل از قطعیت حکم توقف به عنوان اجرای موقت آن به فروش این قبیل اموال مبادرت نمود؟

در مورد این دسته از اموال با توجه به این که برابر مواد ۳۶۵ به بعد قانون تجارت، حکم مزبور قابل واخواهی و تجدید نظر خواهی می‌باشد، ‌یعنی این حکم پس از صدور ممکن است فسخ شود، که در این صورت باید آثار آن مرتفع گردد.

لذا به منظور احتراز از مشکلات عملی ناشی از اعاده به وضع به حال سابق که گریبان گیر ورشکسته و اداره‌ی‌ تصفیه خواهدشد، باید با احتیاط بیشتری برخورد نمود تا هم از مشکلات عملی موصوف جلوگیری شود و هم این که حاصل سال ها تلاش تاجر، بی محابا به استناد‌یک حکم غیر قطعی حراج نشود.

بنابراین فروش این دسته از اموال باید تا روشن شدن وضع نهایی حکم توقف به تاخیر بیفتد.

سئوالات حقوقی

 

• ۱-برطبق حکم دادگاه از شرکتی طلبکار هستم، منتهی چون محکوم علیه شخصیت حقوقی و مصون از جلب و بازداشت است، شرکت طلب رو پرداخت نمی کنه، آیا می تونم مستند به ماده ۳۴ اجرای احکام مدنی از مدیر شرکت شکایت کنم؟
• نکته دیگه اینکه با توقیف حسابهای بانکی شرکت متوجه شدم، که موجودی حسابها صفر و تعداد زیادی هم چک برگشتی داره و ظرف یک سال گذشته حساب ها تراکنشی نداشته، شرکت چند فقره وام هم گرفته و حدود ۱ سال هست که اقساط هیچ کدوم رو نمیده، آیا با توجه به این مسائل میشه دعوای ورشکستگی به تقصیر علیه مدیر شرکت مطرح کرد؟

بله می توانید براساس دلایل و مستندات قانونی دعوای ورشکستگی به تقصیر مطرح کنید. اگراعلام ورشکستگی کرده مدیر تصفیه دارد بنابراین ازطریق مدیرتصفیه به حق وحقوق خود می رسید

 

• ۲-اگر یک شرکت با مسئولیت محدود اعلام ورشکستگی کند، تکلیف چکهای صادر شده شخصی توسط رییس هیئت مدیره شرکت که در جهت معاملات شرکت صادر شده است، چیست؟
• و آیا در زمان اعلام ورشکستگی تا زمان صدور حکم ذینفعان چک حق اقامه دعوی بصورت انفرادی را دارند یا خیر ؟
• و آیا بعد از صدور حکم ورشکستگی این چک های صادر شده جزء دیون شخصی رییس هیئت مدیره باقی می ماند یا خیر ؟
• یا ذینفعان چک هم جزء غرما قرار می گیرند؟

اگر چکها مربوط به شرکت و از حساب شرکت باشد، تمام طلبکاران جز غرما خواهند بود مگر اینکه قبل از ورشکستگی و تاریخ توقف مواردی را به عنوان رهن یا وثیقه توقیف کرده باشند.

 

۳- شرکتی دارم که حدود ۷ سال پیش حکم ورشکستگی دارد ولی منحل نشده است. اگر بخواهیم شرکت را منحل کنیم باید چه کارر کنیم؟

دادگاه در حکم خود، مدیر تصفیه یا اداره تصفیه انتخاب میکند. اگر مدیر تعیین نکرده است باید مبادرت به تعیین مدیر کند.

 

وکیل متخصص امور ورشکستگی اوان

وکیل متخصص امور ورشکستگی با تسلط و تجربه ای که در حل پرونده های ورشکستگی دارد به تاجر کمک می کند تا بعد از اتمام ورشکستگی فعالیت تجاری خود را شروع کند. در صورتی که برای اعلام ورشکستگی نیاز به مشاوره و وکالت وکیل متخصص امور ورشکستگی دارید با  وکیل امور ورشکستگی گروه وکلای حقوقی اوان تماس بگیرید. سئوالات و مشکلات حقوقی خود در مورد:

• ورشکستگی،
• تصفیه تاجر،
• و شرکت های تجاری را با وکیل ورشکستگی تهران، وکیل ورشکستگی مشهد، وکیل ورشکستگی قم، وکیل ورشکستگی کرج مربوط به وکلای حقوقی اوان مطرح نمایید تا در کوتاهترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.