شرایط صحت قرارداد جعاله

فوت طرفین در عقد جعاله

یکی از ویژگی‌های عقود جایز این است که در صورت فوت یا جنون یکی از طرفین، عقد به‌طور خودکار منحل می‌شود. در مورد عقد جعاله، که از جمله عقود جایز محسوب می‌شود، اگر یکی از دو طرف فوت یا دچار جنون شود و کار مورد انتظار به نتیجه نرسد، عامل مستحق دریافت هیچ‌گونه اجرتی نخواهد بود. با این حال، اگر کار انجام‌شده به‌طور مستقل مطلوب باشد، عامل حق دریافت اجرت آن قسمت را خواهد داشت. جعاله به‌عنوان یک عقد معوض شناخته می‌شود، به این معنا که در آن دو عوض وجود دارد که عمل در برابر جعل قرار می‌گیرد.

امانت مالکانه در عقد جعاله

بر اساس ماده ۵۶۹ قانون مدنی، یکی دیگر از ویژگی‌های عقد جعاله این است که عامل نسبت به مال موضوع جعاله به‌عنوان امین شناخته می‌شود و ید او امانی است. به این ترتیب، اگر مال موضوع جعاله در دست وی ناقص شود یا تلف گردد، وی مسئول نخواهد بود، مگر در صورتی که مرتکب تقصیر، تعدی یا تفریط نسبت به آن مال شده باشد.

این ماده مشخص می‌کند که مالی که جعاله برای آن واقع شده، از زمان وصول آن به دست عامل تا زمانی که به جاعل بازگردانده شود، در دست او به‌عنوان امانت است. نوع این امانت، امانت مالکانه است و نه امانت شرعی.

با این حال، از آنجا که تعیین جعل توسط جاعل از نظر عرف به نوعی مطالبه تلقی می‌شود، عامل موظف است که مال موضوع جعاله را بلافاصله پس از تحصیل، به جاعل تحویل دهد و نیازی به مطالبه مجدد از سوی جاعل نیست.

در عقد جعاله، عامل مجاز به سپردن مال موضوع جعاله به شخص دیگری نیست. اگر او چنین اقدامی انجام دهد و مال تلف شود، هم عامل و هم متصرف در برابر جاعل در حکم غاصب خواهند بود و مسئول جبران خسارت خواهند بود، مگر اینکه سپردن مال به دیگری به‌طور عرفی ضروری برای حفظ آن باشد.