دعاوی ارث در قانون

لینک مقاله دعاوی ارث را به اشتراک بگذارید: https://oonelaw.com/inheritance-claims

دعاوی ارث و میراث یکی از دعاوی حقوقی در مرجع قضایی است. دعاوی ارث و میراث از نظر حقوقی به معنای انتقال اموال و دارایی های فرد متوفی به ورثه است. یکی از دعاوی پیچیده ارث و میراث مربوط به عدم توافق د مورد تقسیم ارث و میزان سهم الارث هریک از وراث است. 

در این مقاله به موضوعات ذیل پرداخته شده است:

• تعریف ارث
• موجبات ارث در قانون مدنی
• مورد ارث به نسب
• مورد ارث به سبب
• استقرار مالکیت ورثه
• دعوای مطالبه سهم الارث
• ترکه متوفی
• میزان سهم الارث
• مرجع صالح رسیدگی به دعوای ارث
• دعاوی ارث و میراث
• دعاوی مربوط به گواهی انحصار وراثت
• دعاوی مربوط به اعتبار وصیت متوفی
• دعوای نفقه و مهریه زوجه متوفی
• دعوای رد یا قبول وصیت
• دعوای اثبات یا رد نسب
• هزینه دادرسی دعاوی تقسیم ترکه
• هزینه دعاوی مطالبه سهم الارث
• مدارک لازم برای طرح دعاوی ارث و میراث
• مرجع صالح رسیدگی به دعوای تقسیم ترکه
• وکیل متخصص دعاوی ارث و میراث گروه حقوقی اوان

تعریف ارث

ارث یا ماترک به مال یا اموالی اطلاق می‏شود که بعد از مرگ متوفی از وی باقی می‏ماند. در حقوق ایران ماترک  به نسب یا سبب به ارث می‏رسند. # دعاوی ارث

موجبات ارث در قانون مدنی

برطبق ماده۸۶۱ قانون مدنی، موجب ارث دو امر است: ‌نسب و سبب.

مورد ارث به نسب

 مطابق ماده۸۶۲ قانون مدنی اشخاصی که به موجب نسب ارث میبرند سه طبقه‌اند:

• پدر و مادر و اولاد و اولاد اولاد.
• اجداد و برادر و خواهر و اولاد آن‌ها.
• اعمام و عمات و اخوال و خالات و اولاد آن‌ها.

مورد ارث به سبب

درمورد ارث به سبب نیز از جمله اشخاصی که بموجب سبب ارث می برند هر یک از زوجین است که در حین فوت دیگری زنده باشد. چنانچه در شخص واحد موجبات متعدده ارث جمع شود بجهت تمام آن موجبات ارث می برد مگر اینکه بعضی از آن‌ها مانع دیگری باشد‌که در این صورت فقط از جهت عنوان مانع می­برد. # دعاوی ارث

استقرار مالکیت ورثه

ارث بموت حقیقی یا بموت فرضی مورث تحقق پیدا میکند و طبق ماده ۸۶۸ قانون مدنی، مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی مستقر نمی‌شود مگر پس از اداء حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است. حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق می گیرد و باید قبل از تقسیم آن اداء شود ازقرار ذیل است:

• هزینه کفن میت و حقوقی که متعلق است باعیان ترکه مثل عینی که متعلق رهن است.
• دیون و واجبات مالی متوفی.
• وصایای میت تا ثلث ترکه بدون اجازه ورثه و زیاده بر ثلث با اجازه آن‌ها.

دعوای مطالبه سهم الارث

دعوای مطالبه سهم‌الارث پیش از تقسیم ترکه نیز امکان‌پذیر است چنانچه احد از ورثه مطالبه سهم‌الارث خود را بنماید دادخواست را باید به طرفیت کسانی که ترکه در تصرف آنان است طرح کند و مطالبه سهم مشاع مستلزم تقسیم و افراز نیست. # دعاوی ارث

ترکه متوفی

ترکه اموالی است که متوفی از خود باقی می گذارد و مهمترین آنها عبارتند از

دیه قتل متوفی

در مورد دیه مقتول اختلاف وجود دارد که باید آن را در شمار اموال مقتول آورد یا مالی است که برای جبران ضرر وارثان به طور مستقیم به آنان داده می‌شود و در ترکه نمی‌آید؟

در صورتیکه دیه را مجازات بدانیم، چون سبب ایجاد حق در زمان حیات مقتول فراهم آمده است مالی که در نتیجه انتخاب آن به دست می‌آید جزئی از ترکه است اما چنانچه دیه را خسارت ناشی از جرم بدانیم از آنجا که زیان به وراث مقتول وارد آمده است وسیلۀ جبران زیان نیز به ملک آنان می‌رود و به دارایی مورث افزوده نمی‌شود در نتیجه وارثان آن را به برابری تقسیم می‌کنند و طلبکاران حقی ندارند. # دعاوی ارث

برای عضویت در کانال تلگرام  کلیک کنید

طلب‌های متوفی

دارایی اعم از بدهی و طلب های متوفی است. بنابراین طلب‌های مورث نیز دارایی اوست که به عنوان جزئی از ترکه به وارثان می‌رسد، بنابراین چون طلب متوفی از اموالی است که در معرض تلف قرار دارد و پاره‌ای از طلب‌ها معلق یا غیر قابل وصول است دربارۀ محاسبۀ آن‌ها در ترکه اختلاف نظر وجود دارد. طلب‌های مورث در عین حال که در زمره ارکان دارایی است در معرض تلف و تفریط قرار دارد و ممکن است وارثان با اعسار مدیون یا انکار و حیله و گریز او روبرو شوند.

در صورتی که احتمال وصول طلب چندان زیاد باشد که عرف آن را قطعی و قابل اعتماد بداند احتمال ناچیز عدم وصول طلب کافی نیست که حقوق وارثان و طلبکاران و موصی‌له معلق بماند. همچنین در موردی که اسناد طلب در بازار قیمت معین داشته باشد، حقوق وراث ایجاب می‌کند که در ترکه نیاید و منوط به وصول طلب گردد.مطالبات معلق مورث قبل از تحقق شرط ارزشی نداشته و در محاسبۀ ترکه نمی آید و پس از تحقیق در ترکه می‌آید و متعلق حق وارثان و طلبکاران قرار خواهد گرفت.

منافع و نماآت

درآمدها و محصول طبیعی و صنعتی که در دوران حیات متوفی ایجاد شده است جزء ترکه محسوب می‌شود. نماآتی هم که بعد از مرگ او به دست می‌آید تا زمانی که ترکه تصفیه نشده از توابع آن و طلبکاران نیز می‌توانند از آن استفاده نمایند منتها چون این بخش از درآمدها زمانی ایجاد شده که وارثان مالک ترکه شده‌اند برای تعیین تصرف موصی (ثلث) نباید در زمره دارایی او حساب شود؛ زیرا دارایی مورث تا زمان مرگ از آن او است البته اگر موصی‌به جزء مشاع از ترکه باشد، موصی‌له نیز به مقتضای شرکتی که از زمان تملک با وارثان پیدا کرده است در نماآت شریک خواهد بود.

مبلغ بیمه عمر

مورد بعدی وجه بیمه عمر است که دربارۀ وجه بیمۀ عمر باید بین موردی که تعهد بیمه‌گر به نفع شخص معین است و موردی که به سود وارثان بیمه‌گذار به طورکلی مقرر می‌شود تفاوت قائل شد:

هیچ‌گاه وجه بیمه به ترکه تعلق نمیگیرد، هرچند که ذی‌نفع معین از وارثان باشد؛ زیرا قرارداد بیمه تصرفی است که در زمان حیات واقع شده و بر طبق مفاد قرارداد و منظور بیمه‌گذار و تعهد بیمه‌گر به طور مستقیم به سود شخص ثالث یا اشخاص معین است و بعد از مرگ نیز بی‌واسطه به دارایی آنان می‌پیوندد و وارثان و طلبکاران و موصی‌له حقی بر آن ندارند. # دعاوی ارث

در این فرض، اگر چند تن از وارثان یا همه آنان به عنوان ذی‌نفع بیمه معرفی شده باشند سهم هرکدام تابع آخرین اراده بیمه‌گذار است نه قانون و هرگاه سهم هرکدام معین نشود همه برابرند.

در صورتیکه برای بیمه ذی‌نفع تعیین نشده یا تعهد به سود وارثان به طور‌کلی است ذی‌نفع واقعی دارایی بیمه‌گذار است در نتیجه بعد از تحقق شرط پرداخت سرمایه آن وجه به دارایی متوفی افزوده می‌شود و طلبکاران نیز می‌توانند از محل آن استفاده نمایند. سهم هریک از وارثان را نیز قانون معین می‌کند.

ماده ۲۴ قانون بیمه نیز این تحلیل را به طور ضمنی در مفاد خود بدین شرح آورده است: «وجه بیمه عمر که باید بعد از فوت پرداخت شود به ورثه قانونی متوفی پرداخته می‌شود مگر اینکه در موقع عقد بیمه یا بعد از آن در سند بیمه قید دیگری شده باشد که در این صورت وجه بیمه متعلق به کسی خواهد بود که در سند اسم برده شده است.

حقوق بازنشستگی

حقوق صنفی و حقوق وظیفه و بازنشستگی جزء ترکه محسوب نمی شود و به همین دلیل است که مساوی تقسیم می شود نه برطبق قواعد ارث. همچنین طلبکار نمی تواند آن را برای طلب خود توقیف نماید. همچنین برای تعیین میزان ثلث و اندازه موصی‌به در مواردی که وصیت به حصه مشاع از ترکه می‌شود. # دعاوی ارث

میزان سهم الارث

سهم الارث زوجه

براساس ماده ۹۴۰ قانون مدنی زوجین که زوجیت آن‌ها دائمی بوده و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث میبرند. همچنین طبق ماده ۹۱۳ قانون مدنی در صورتی که متوفی دارای اولاد باشد سهم زوجه از ماترک یک هشتم اموال منقول و اعیانی است و در صورت تعدد زوجات طبق ماده ۹۴۲ همین قانون بین آنان بالسویه تقسیم خواهد شد.

هم چنین درصورت نبود اولاد، سهم الارث زوجه یک چهارم خواهد بود.طبق ماده ۹۴۶ همان قانون؛ زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد و زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق می باشد.

مفاد ماده فوق در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن فوت کرده ولی هنوز ترکه او تقسیم نشده‌است نیز لازم‌الاجرا است.همچنین  طبق ماده ۹۴۸ قانون مذکور هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند. در صورت نبودن هیچ وارث دیگر بغیر از زوج یا زوجه شوهر تمام ترکه زن متوفاه خود را میبرد لیکن زن فقط نصیب خود را و بقیه‌ ترکه شوهر در حکم مال اشخاص بلاوارث و تابع ماده ۸۶۶ خواهد بود.

برای عضویت در صفحه اینستاگرام  کلیک کنید

مرجع صالح رسیدگی به دعوای ارث

براساس ماده ۱۶۳ قانون امور حسبی محاکم بخش صلاحیت رسیدگی به درخواست‌ها مهر و موم و رفع آن و تحریر و تصفیه ترکه را داشته، منتها با تصویب قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۳۸۷ طبق بند ۳ ماده ۱۱ این قانون، این نوع درخواست‌ها در صلاحیت قاضی شورای حل اختلاف می‌باشند.

بنابراین متقاضی یا خواهان باید درخواست مهر و موم و تحریر ترکه را به شورای حل اختلاف ارائه نماید. تقسیم ترکه و مطالبۀ سهم‌الارث از امور قضائی است و یک نوع اظهارنظر قضائی برای فصل خصومت  نیاز دارد، بنابراین الزاماً باید در مراجع قضائی مطرح گردد. طبق ماده ۱۰ قانون آیین دادرسی مدنی، رسیدگی به دعاوی تقسیم ترکه و مطالبۀ سهم‌الارث در صلاحیت ذاتی دادگاه‌های عمومی قرار دارد. # دعاوی ارث

دعاوی ارث و میراث

دعاوی ارث و وراثت و وصیت دعاوی و موضوعاتی هستند که از مقررات ارث و یا تعیین تکلیف مالکیت اموال توسط متوفی برای زمان بعد ار فوت اعمال و اجرا می شود. قوانین و مقررات ارث در سیستم حقوقی ایران از جمله مقررات راجع به احوال شخصیه بوده و مطابق قانون ایران رسیدگی به آنها ضرورتاً باید توسط دادگاه های ایران انجام شود. اگرچه مطابق قانون سهم الارث همه اشخاصی که می‏توانند جزئی از ورثه باشند مشخص شده است، با این وجود به دلایل متعددی امکان بروز اختلافات حقوقی میان وراث وجود دارد.

دعاوی ارث و میراث شامل موارد ذیل می باشد:

• دعاوی مربوط به گواهی انحصار وراثت
• دعاوی مربوط به اعتبار وصیت متوفی
• دعوای نفقه و مهریه زوجه متوفی
• دعوای رد یا قبول وصیت
• دعوای اثبات یا رد نسب

دعاوی مربوط به گواهی انحصار وراثت

گواهی انحصار وراثت به معنای مشخص کردن افرادی است که در ترکه با یکدیگر سهیم هستند; صدور این گواهی احتیاج به وجود مدارکی دارد که از جمله آن مدارک شخصی و هویتی افراد ورثه و افراد ذینفع در ورثه است، یکی از دعاوی که در رابطه با ارث مطرح می‏شود، هنگامی است که یکی از ورثه به هر دلیل مداراک هویتی خود را در اختیار متقاضی صدور گواهی انحصار ورثه قرار نمی‏دهد.از دیگر دعاوی حقوقی که در خصوص صدور گواهی انحصار وراثت مطرح می‏شود، دعوای اثبات زوجیت است که سوی زوج یا زوجه دائم متوفی مطرح خواهد شد. # دعاوی ارث

دعاوی مربوط به اعتبار وصیت متوفی

یکی دیگر از دعاوی مربوط به ارث دعاوی است که در خصوص وصیت متوفی مطرح می‏شود، به عبارت دیگر در بسیاری از موارد ورثه متوفی با ارائه مدارکی اعم از عدم صحت قوای عقلیه متوفی و یا مدارک مربوط به جعل سند وصیت، دعوای ابطال وصیت نامه را مطرح می‏کنند.و از طرف دیگر  ممکن است تعدادی از ورثه سعی در اثبات وصایای شفاهی متوفی را داشته باشند. # دعاوی ارث

دعوای نفقه و مهریه زوجه متوفی

گرچه نفقه و مهریه از دیون ممتازه محسوب می‏شوند; و در صورت فوت و ورشکستگی فرد قبل از پردخت هرنوع دینی باید پرداخت شوند; با این وجود امکان اختلاف ورثه بر سر نوع; میزان ویا چگونگی پرداخت این دیون نیز یکی از دعاوی است در هنگام تقسیم ارث متوفی طرح می‏شود. # دعاوی ارث

دعوای رد یا قبول وصیت

قبل از تقسیم ماترک میان وراث باید کلیه دیون متوفی پرداخت شود و پس از آن; وصیت‏های متوفی اجرا گردد; پس از طی این مراحل است که وراث می‏توانند با ارائه گواهی انحصار وراثت سهم الارث خود را تصاحب کنند; حال اگر موصی له (شخص یا اشخاصی که نفع آنها وصیت شده است) از قبول یا رد ترکه خودداری کنند، ورثه می‏توانند با طرح دعوای الزام به قبول یا رد ترکه ایشان را مجبور به تعیین تکلیف در خصوص ترکه بنمایند. # دعاوی ارث

دعوای اثبات یا رد نسب

یکی دیگر از دعاوی که در رابطه با ارث مطرح می‏شود دعوای اثبات یا رد نسب است; بسیار دیده شده است که پس از فوت اشخاص متنفذ و متمول; افرادی با ادعای اینکه فرزند این اشخاص می‏باشند سعی در احقاق سهم الارث دارند، رد یا اثبات نسب این افراد تعیین کننده تکلیف ادعای ایشان در این خصوص است.

هزینه دادرسی دعاوی تقسیم ترکه

خواست‌های مهر و موم و تحریر و تقسیم ترکه از امور حسبی و غیرترافعی و صرفاً درخواست بوده و دعوا محسوب نمی‌شوند. بنابراین خواهان حسب مورد می‌تواند درخواست خود را با پرداخت هزینه معادل دعاوی حقوقی در شورای حل اختلاف مطرح یا با پرداخت هزینه دعوای غیرمالی، درخواست خود را که به تکلیف رویه قضائی موجود باید در قالب دادخواست باشد به مرجع دارای صلاحیت تقدیم نماید. # دعاوی ارث

هزینه دعاوی مطالبه سهم الارث

دعوای مطالبه سهم‌الارث از دعاوی مالی محسوب و باید توسط خواهان مقوم شود. از آنجاییکه این خواسته از امور ترافعی و تدافعی محسوب می‌شود بنابراین دعواست. خواهان باید با رعایت تشریفات قانون آیین دادرسی مدنی، خواسته خود را در دادخواست مطرح کند.

مدارک لازم برای طرح دعاوی ارث و میراث

• گواهی انحصار وراثت
• صورت اموال در صورتی که تحریر نشده باشد.
• رأی صادره مبنی بر تقسیم ترکه
• مدارک کامل مالکیتی متوفی نسبت به مال مورد دعوا
• تأمین دلیل مبنی بر تصرف یک یا چند نفر از ورثه نسبت به ماترک مورد دعوا

مرجع صالح رسیدگی به دعوای تقسیم ترکه

براساس ماده ۲۰ قانون آیین دادرسی مدنی دعاوی راجع به ترکه متوفی اگر چه خواسته; دین یا مربوط به وصایای متوفی باشد تا زمانی که ترکه تقسیم نشده; در دادگاه محلی اقامه می‌شود که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران آن محل بوده و اگر آخرین اقامتگاه متوفی معلوم نباشد; رسیدگی به دعاوی یاد شده در صلاحیت دادگاهی است که آخرین محل سکونت متوفی در ایران; در حوزه آن بوده است.

طبق مواد ۱۶۳ و ۱۶۴ و ۱۶۵ قانون امورحسبی مرجع رسیدگی به امور راجع به ترکه دادگاه بخشی است که آخرین اقامتگاه متوفی در ایران در حوزه آن بوده و اگر متوفی در ایران اقامتگاه نداشته باشد; دادگاه آخرین محل سکونت متوفی صالح به رسیدگی می‌باشد و اگر متوفی در ایران ساکن هم نبوده باشد; دادگاهی که اموال غیرمنقول متوفی در حوزه آن واقع شده صالح است و اگر اموال غیرمنقول هم در حوزه‌های متعدد واقع باشنددادگاهی که قبل از همه اقدام نموده، صالح می‌باشد.

وکیل متخصص دعاوی ارث و میراث گروه حقوقی اوان

با توجه به پیچیدگی قوانین و مقررات در مورد ارث; تقسیم ترکه; انحصار وراثت بهتر است قبل از هر اقدام در خصوص دعاوی مربوط به ارث از مشاوره و وکالت وکیل متخصص دعاوی ارث در تهران; وکیل دعاوی ارث در مشهد; وکیل دعاوی ارث در کرج; وکیل دعاوی ارث در قم مربوط به وکلای  گروه حقوقی اوان بهره مند شوید تا در کوتاهترن زمان ممکن پاسخگو شما باشند. # دعاوی ارث